Kelime Kökeni: Türkçe-baş+Arapça-mukayyıd
– Resmi dairelerde gelen evrakları kaydeden ve düzenleyen görevlilerin başı, sorumlusu
– Kayıt memurlarının başı
Cümle içinde kullanımı: “Başmukayyıd olarak başlayacağın görevin hayırlı uğurlu olsun hemşerim, dilerim muvaffak olursun.”
Kelime Kökeni: Ad
– Tanzimat döneminden önce devlete ait arazilerin kesimi ve kiraya verilmesi işlerini yapan görevlilerin baş sorumlusu
Cümle içinde kullanımı: “Başmukâta’acı görevini kötüye kullandığı aşikar olunca istifa ederek ortadan kayboldu.”
Kelime Kökeni: Türkçe-baş+Arapça-muharrir
– Başyazar
– Sermuharrir
– Editör
Cümle içinde kullanımı: “Gazetemizin pek değerli başmuharriri elim bir kaza sonucunda yaşamanı yitirmiştir.”
Kelime Kökeni: Türkçe-baş+Arapça-mubassır
– Okullardaki gözetmenlerin başı
Cümle içinde kullanımı: “Başmubassır Osman beyin belirlediği kuralların dışına çıkanları disiplin etme hakkına sahipsiniz.”
Kelime Kökeni: Türkçe-baş+Arapça-mu’allim
– Baş müdür
– Başöğretmen
– İlkokul yönetmeni
– Müdür
Cümle içinde kullanımı: “Başmu’allim bey sizi makamına istirham ediyor hanımefendi.”
Kelime Kökeni: Ad
– Saraydaki mabeycilerin başı
– Padişahın isteklerini, emirlerini ve bazı kişilerin dileklerini ileten görevlilerin başı
Cümle içinde kullanımı: “Başmâbeyinci olan büyük büyük dedem sayesinde ailemize bağların içinde iki konak kalmıştı.”
Kelime Kökeni: Farsça
– Menhus
– Meşum
– Uğursuz
– Kutsuz
– Kadersiz
Cümle içinde kullanımı:” Başgûne kaderime ah etmiyorum beni yoran insanların asla tanıyamadığım yüzleri.”
Kelime Kökeni: Farsça
– Baş aşağı olmuş
– Kutsuz
– Uğursuz
– Ters dönmüş
– Musibet, meşum
Cümle içinde kullanımı: “Bu başgûn yara bir gün iyileşecek derken her gün yeniden ifrazat akıtıyor.”
Kelime Kökeni: Farsça-sıfat
– Şeriata bağlanan
– Şeriat yolunda ilerleyen
– Başı çeken önder
– Bî-şer karşıtı
Cümle içinde kullanımı:” O ki bâ-şer olmayı hedefleyen hakkın yolundan ilerleyen bir namus timsalidir.”
Kelime Kökeni: Farsça
– Atmaca
– Ava alıştırılan küçük yırtıcı kuş
Cümle içinde kullanımı: “Şehzadelere özel yetiştirilen bâşeler her ava çıktıklarında yanında götürülür ve yanlarında onları yetiştiren eğiticileri olurdu.”
