Yanlış karar verdiğimizi anlamanın en önemli işareti, sonucun beklentimizden farklı olması değil; yeni bilgiler geldikçe kararın temel varsayımlarının geçerliliğini kaybetmesidir.
1. Kararın dayandığı varsayım gerçekleşmiyorsa
Örneğin:
“Bu ürünün müşterisi var.”
diye yatırım yaptınız.
Ama satış verileri sürekli olarak bunun tersini gösteriyorsa, artık sadece “biraz daha beklemek” doğru yaklaşım olmayabilir.
Varsayım çöktüyse kararı yeniden değerlendirin.
2. Sürekli daha fazla para ve zaman harcamak gerekiyorsa
Bir kararın devamı için sürekli:
Daha fazla para → daha fazla zaman → daha fazla personel
gerekiyorsa ve sonuç buna karşılık gelmiyorsa dikkatli olun.
Özellikle:
“Buraya kadar geldik, artık bırakamayız.”
düşüncesi tehlikelidir.
Geçmişte harcanan para, gelecekteki kararı belirlememelidir.
3. Fırsat maliyeti yükseliyorsa
Bir kararı sürdürmek başka fırsatları kaçırmanıza neden oluyorsa sorun büyüyebilir.
Örneğin bir projeye tüm zamanınızı ayırdığınız için daha kârlı başka bir işi yapamıyorsanız, sadece projenin kendi sonucuna bakmamalısınız.
4. Hedefe ulaşmak için sürekli hedefi değiştiriyorsanız
Başlangıçta:
“3 ayda sonuç alacağız.”
Sonra:
“6 ay daha deneyelim.”
Sonra:
“Biraz daha yatırım yapalım.”
şeklinde sürekli hedefi ileri atıyorsanız, kararın kendisini sorgulama zamanı gelmiş olabilir.
5. Sonuçlar ölçülebilir şekilde kötüleşiyorsa
Duygudan çok veriye bakın.
Örneğin:
Satış ↓
Kâr marjı ↓
Müşteri kaybı ↑
Maliyet ↑
Şikâyetler ↑
gibi göstergeler aynı anda kötüleşiyorsa kararın yeniden değerlendirilmesi gerekir.
6. Kararı savunmak için bahaneler üretmeye başladıysanız
Şu cümlelere dikkat:
“Aslında işler iyi gidiyor.”
“Biraz daha bekleyelim.”
“Herkes böyle yapıyor.”
“Bunca emek verdik, bırakamayız.”
Bunlar bazen gerçek gerekçeler olabilir; ama bazen yanlış kararı koruma çabasıdır.
7. Yeni bilgi geldiğinde fikrinizi değiştirmiyorsanız
İyi karar vermek, her zaman ilk kararda ısrar etmek değildir.
Yeni veri eski varsayımı çürütüyorsa:
“Yanılmışım, yön değiştiriyorum.”
diyebilmek güçlü bir karar verme becerisidir.
Pratik kontrol
Bir kararı 30 gün sonra tekrar değerlendirecekseniz şu 5 soruyu sorun:
1. Beklediğimiz sonuç gerçekleşti mi?
2. Hangi varsayımımız yanlış çıktı?
3. Bugün sıfırdan karar verseydik yine bunu seçer miydik?
4. Devam etmenin bugünkü maliyeti nedir?
5. Aynı kaynakları başka yere kullansak daha iyi sonuç alır mıyız?
Özellikle 3. soru çok güçlüdür:
“Bu kararı daha önce vermemiş olsaydım, bugün aynı kararı yine verir miydim?”
Cevap net biçimde hayır ise, sırf geçmişte emek harcadığınız için devam etmeyin.
Kısacası: Yanlış karar verdiğinizi anlamak, başarısızlığın ilk işaretinde vazgeçmek değildir. Veriler kararın temel varsayımlarını sürekli çürütmeye başladığında ve devam etmenin maliyeti beklenen faydayı aştığında yön değiştirmek gerekir. İyi karar vericiler hiç hata yapmayanlar değil, yanlış kararı erken fark edip kaybı büyütmeden düzeltebilenlerdir.