Bir karar verirken en önemli şey seçeneklere değil, sonuçlarına bakmaktır. Kararı şu sırayla değerlendirebilirsiniz:
1. Amacınız ne?
Önce sorun:
“Bu kararla neyi çözmek istiyorum?”
Amaç net değilse doğru seçeneği belirlemek zorlaşır.
2. Seçenekler neler?
En az üç seçenek düşünün:
- A’yı yapmak
- B’yi yapmak
- Hiçbir şey yapmamak
Bazen üçüncü seçenek en doğru olandır.
3. Getirisi ne?
Her seçeneğin size sağlayacağı:
- Para
- Zaman
- Müşteri
- Güven
- Büyüme
- Fırsat
gibi kazanımları düşünün.
4. Maliyeti ne?
Sadece fiyatına bakmayın.
Para + zaman + enerji + dikkat + fırsat maliyeti
birlikte değerlendirilmelidir.
5. Riski ne?
Şunu sorun:
“Bu karar yanlış çıkarsa en kötü ne olur?”
Sonra:
“Bu sonucu karşılayabilir miyim?”
Eğer karşılayabiliyorsanız risk daha yönetilebilir olabilir.
6. Geri dönüşü var mı?
Kararı değiştirmek kolay mı?
Kolay geri alınabilen karar: Daha hızlı verilebilir.
Geri dönüşü zor karar: Daha fazla araştırma gerektirir.
Örneğin yeni bir reklam kampanyası denemek ile büyük bir borca girmek aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
7. Karar vermemenin maliyeti ne?
Bu çok önemli.
“Hiçbir şey yapmazsam 3 ay sonra ne olur?”
Bazen kararın riski yüksek değildir; beklemenin maliyeti yüksektir.
8. Duygularınız kararı etkiliyor mu?
Öfke, korku, panik veya aşırı heyecan varsa kararınızı biraz daha sakin kafayla değerlendirin.
Şunu sorun:
“Bu kararı sakin olduğumda da verir miydim?”
9. Veriye bakın
Mümkün olduğunca tahmin yerine gerçek rakam kullanın.
Örneğin:
“Bu yatırım iyi olabilir.”
yerine:
Maliyet: 500.000 TL
Beklenen yıllık gelir: 150.000 TL
Geri dönüş süresi: yaklaşık 3,3 yıl
En kötü senaryo: …
şeklinde düşünün.
10. Kararın zaman sınırı olsun
Her karar için sonsuz araştırma yapmak da bir tür ertelemedir.
“Bu karar için yeterli bilgiyi şu tarihe kadar toplayacağım ve karar vereceğim.”
diyebilirsiniz.
Basit karar formülü
Bir seçeneği değerlendirirken:
Getiri − Maliyet − Risk + Gelecekteki fırsat = Kararın gerçek değeri
Bu matematiksel olarak kesin bir formül değil; düşünmeyi kolaylaştıran bir çerçevedir.
En iyi karar, en risksiz karar değildir. Genellikle getirisi anlamlı, riski yönetilebilir ve yanlış çıktığında telafi edilebilir olan karardır.