Bir işletmenin gerçek kârını bulmak için sadece “satışlar − ürün maliyeti” hesabı yapmak yetmez. İşletmenin para kazanmak için yaptığı tüm gerçek giderleri hesaba katmak gerekir.
🧮 Temel formül
Net kâr = Toplam gelir − toplam gider
Ama toplam giderin içine mümkün olduğunca işletmeyle ilgili tüm maliyetler girmelidir.
1. Tüm gelirleri hesaplayın
- Ürün satışları
- Hizmet gelirleri
- Komisyonlar
- Diğer işletme gelirleri
İadeleri, indirimleri ve benzeri satış düzeltmelerini de dikkate alın.
2. Doğrudan maliyetleri çıkarın
Ürünü veya hizmeti üretmek/satmak için doğrudan katlandığınız giderler:
- Hammadde
- Ürün alış maliyeti
- Paketleme
- Kargo
- Satış komisyonu
- Üretime bağlı işçilik
Böylece brüt kârı bulursunuz:
Brüt kâr = Net satışlar − doğrudan maliyetler
3. İşletme giderlerini ekleyin
Sonra:
- Kira
- Maaşlar ve işveren maliyetleri
- Muhasebe
- Reklam
- Elektrik/su/internet
- Yazılım
- Araç/ulaşım
- Bakım
- Sigorta
- Diğer işletme giderleri
gibi masrafları düşersiniz.
4. Finansman ve diğer maliyetleri unutmayın
Kredi kullanıyorsanız faiz ve finansman giderleri de gerçek kârlılığı etkiler.
Ayrıca işletmenin yapısına göre vergi ve diğer yükümlülüklerin nasıl muhasebeleştirildiğini de dikkate almak gerekir.
📊 Basit örnek
Diyelim ki aylık:
Satış: 1.000.000 TL
Ürün/hizmet maliyeti: −550.000 TL
Personel: −150.000 TL
Kira: −50.000 TL
Reklam: −40.000 TL
Diğer giderler: −60.000 TL
Finansman giderleri: −20.000 TL
Sonuç:
1.000.000 − 550.000 − 150.000 − 50.000 − 40.000 − 60.000 − 20.000 = 130.000 TL
Yaklaşık 130.000 TL faaliyet sonrası kâr kalır.
Ancak bunun vergi öncesi mi, vergi sonrası mı olduğu ayrıca belirtilmelidir.
⚠️ Kâr ile nakit aynı değildir
Örneğin 1 milyon TL satış yapıp müşterilerden yalnızca 700.000 TL tahsil ettiyseniz, muhasebe kârınız ile banka hesabınızdaki para aynı olmayabilir.
Ayrıca:
stok + müşterilerden alacaklar + borçlar + kredi ödemeleri
nakit durumunu ciddi şekilde değiştirebilir.
📈 Daha anlamlı bir ölçüm: kâr marjı
Net kâr marjı = Net kâr / Net satış × 100
Örneğin:
130.000 / 1.000.000 × 100 = %13
Yani her 100 TL’lik satıştan yaklaşık 13 TL kâr kalmıştır.
Kısacası: Gerçek kârlılığı görmek için satış → doğrudan maliyet → işletme giderleri → finansman giderleri → vergi zincirini takip edin. Sonrasında mutlaka nakit akışına da bakın; çünkü kârlı görünen bir işletme aynı anda nakit sıkıntısı yaşayabilir.