Varşova Paktı, resmi adıyla “Varşova Antlaşması Örgütü”, 1955 yılında Sovyetler Birliği önderliğinde kurulan bir askeri ittifaktır. Soğuk Savaş döneminde, Batı’daki NATO’ya karşı bir denge oluşturmak amacıyla sosyalist ülkeler arasında kurulmuştur. Üyeleri arasında Sovyetler Birliği, Polonya, Doğu Almanya, Çekoslovakya, Macaristan, Romanya, Bulgaristan ve Arnavutluk gibi ülkeler bulunuyordu (Arnavutluk 1968’de çekilmiştir).

Kuruluş Nedenleri:

1. NATO’ya karşı bir denge kurma: 1949’da kurulan NATO, Batı Avrupa ülkeleri ile Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’nın yer aldığı bir savunma ittifakıydı. Sovyetler Birliği, bu ittifakı kendisine karşı bir tehdit olarak görüyordu.
2. Sosyalist bloğun askeri savunması: Batılı ülkelerle olası bir savaş durumunda sosyalist ülkelerin birlikte hareket etmesini sağlamak için Sovyetler Birliği, müttefikleriyle ortak bir askeri güç oluşturmak istedi.
3. İç istikrar ve kontrol sağlama: Sovyetler Birliği, Doğu Avrupa’daki müttefik ülkeleri kontrol altında tutarak, bu ülkelerde olası batı yanlısı ya da kapitalist ayaklanmaların önüne geçmeyi hedefliyordu.

Dağılması:

Varşova Paktı, 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından işlevini yitirdi ve aynı yıl içinde resmen dağıldı. Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte, doğu bloğu ülkeleri demokratik reformlar yaparak bağımsız politikalar izlemeye başladılar.