Spastik kolon (irritabl bağırsak sendromu – IBS) teşhisi, genellikle dışlayıcı bir yaklaşımla konur. Yani doktorlar, benzer belirtilere yol açabilecek başka hastalıkları eleyerek IBS tanısı koyar. Net bir laboratuvar testiyle tanı konmaz ama bazı kriterler ve testler kullanılır. İşte teşhis süreci:
1. Detaylı Tıbbi Öykü (Anamnez)
-
Semptomlar sorgulanır: Karın ağrısı, şişkinlik, ishal, kabızlık veya ikisinin dönüşümlü olması.
-
Ne kadar süredir devam ettiği: En az 6 aydır devam eden ve son 3 ayda haftada en az 1 gün karın ağrısı olması genellikle tanı için gereklidir (Roma IV kriterleri).
-
Semptomların yeme ile ilişkisi veya dışkılama sonrası azalması gibi noktalar sorgulanır.
2. Fizik Muayene
-
Karında hassasiyet, gaz birikimi veya anormal bağırsak sesleri var mı diye bakılır.
3. Roma IV Kriterleri
IBS tanısı koymak için kullanılan en güncel kriterdir. Şunları içerir:
-
Son 3 ayda haftada en az 1 gün karın ağrısı.
-
Bu ağrı şu üç özellikten en az ikisiyle ilişkili olmalı:
-
Dışkılama ile ilişki (iyileşme ya da kötüleşme)
-
Dışkılama sıklığında değişiklik
-
Dışkının görünümünde (kıvamında) değişiklik
-
4. Gerekli Görülen Testler (Diğer hastalıkları elemek için)
-
Kan testleri: Enfeksiyon, anemi, tiroid sorunları gibi başka nedenleri elemek için.
-
Dışkı testleri: Parazitler veya gizli kan var mı diye bakılır.
-
Endoskopi/Kolonoskopi: Genellikle alarm bulguları varsa yapılır (kanama, kilo kaybı, ileri yaş, ailede kolon kanseri öyküsü gibi).
-
Gıda intolerans testleri: Laktoz intoleransı ya da çölyak hastalığı gibi durumlar dışlanmak istenebilir.
5. Alarm Semptomları Varsa Dikkat
Şu durumlarda IBS dışı hastalıklar ön plandadır:
-
50 yaş üstü yeni başlayan semptomlar
-
İstemsiz kilo kaybı
-
Dışkıda kan
-
Gece uyanıp dışkılama ihtiyacı
-
Ailede bağırsak hastalığı öyküsü (IBD, kolon kanseri)
Sonuç:
IBS, teşhisi konmadan önce diğer olasılıkların dışlandığı bir işlevsel bozukluktur. Tanı, genellikle yukarıdaki adımların sonucunda bir iç hastalıkları ya da gastroenteroloji uzmanı tarafından konur.