Kurallı birleşik fiiller nelerdir?

Kurallı birleşik fiiller, yardımcı fiillerle veya belirli eklerle oluşturulan fiillerdir. Bu fiiller, tek başına anlamı olan bir fiile eklenen ek veya yardımcı fiille yeni bir anlam kazanır. Üç gruba ayrılır:

1. Yardımcı Fiillerle Yapılan Birleşik Fiiller

  • Etmek, olmak, eylemek, kılmak yardımcı fiilleriyle kurulur.
  • Ana fiil genellikle isim ya da sıfat olur.
  • Örnekler:
    • Affetmek (af + etmek)
    • Hissetmek (his + setmek)
    • Kaybolmak (kayb + olmak)
    • Zannetmek (zan + etmek)

2. Anlamca Kaynaşmış (Deyimleşmiş) Birleşik Fiiller

  • Kalıplaşmış deyimlerden oluşur.
  • Fiilin anlamı, kelimelerin tek tek anlamlarından farklıdır.
  • Örnekler:
    • Göze almak (bir şeyi yapmaya cesaret etmek)
    • Kulak vermek (dikkatlice dinlemek)
    • Göz atmak (kısaca bakmak)
    • Canı sıkılmak (moralinin bozulması)

3. Yardımcı Eklerle Kurulan Birleşik Fiiller

  • -ip, -erek, -e… gibi eklerle oluşturulur.
  • Eylem sırası ve biçimi ile ilgili anlamlar katar.
  • Örnekler:
    • Düşünüp taşınmak (detaylıca düşünmek)
    • Görerek öğrenmek (görme yoluyla öğrenmek)
    • Yana yakıla aramak (çok üzüntüyle aramak)

Bu üç gruptaki fiiller kurallı birleşik fiiller olarak adlandırılır.