Cengiz Aytmatov doğrudan “solcu” olarak tanımlanamaz, ancak bazı sol değerlere yakın durduğu söylenebilir. Aytmatov’un ideolojik konumunu anlamak için hem yaşadığı dönemi hem de yazdığı eserleri göz önünde bulundurmak gerekir:

1. Sovyetler Birliği’nde Yaşamış ve Yazmıştır

• Aytmatov, 1928 doğumludur ve hayatının büyük bir bölümünü Sovyetler Birliği döneminde geçirmiştir.

• Sovyet döneminde yazar olmak, çoğu zaman rejimin çizdiği sınırlar içinde kalmayı gerektiriyordu. Aytmatov da bu çerçevede eserler üretmiştir.

2. Sosyalist Gerçekçilik Etkisi

• Eserlerinde sosyalist gerçekçilik etkisi görülse de, Aytmatov bunu aşan felsefi ve evrensel temalarla derinleştirmiştir.

• Bireyin toplum içindeki yeri, adalet, özgürlük, doğa-insan ilişkisi gibi konuları işleyerek bazen sistemin çelişkilerine de dolaylı biçimde dikkat çekmiştir.

3. Sistem Eleştirisi de Yapar

• Özellikle “Gün Olur Asra Bedel” ve “Dişi Kurdun Rüyaları” gibi romanlarında Sovyet bürokrasisini, insanın mekanikleşmesini ve sistemin bireyi yok eden yanlarını eleştirir.

• Bu tür eleştiriler onu sistemin doğrudan bir savunucusu olmaktan çıkarır.

4. İnsancıl ve Evrensel Değerlere Yakın

• Aytmatov’un yazılarında halkçı, emekten yana ve insancıl değerler ön plandadır. Bu değerler sol ideolojiyle de örtüşebilir.

• Fakat bir ideolojik militan ya da Marksist yazar olarak da tanımlanmaz.

Sonuç:

Cengiz Aytmatov ne tam anlamıyla solcu, ne de sisteme körü körüne bağlı bir yazar olarak tanımlanabilir. Onu en iyi anlatan ifadelerden biri; insanı, halkını ve doğayı derinlemesine anlayan, sosyal meseleleri duyarlılıkla işleyen evrensel bir yazar olmasıdır. Sovyet sisteminde yetişmiş ama onun sınırlarını da sorgulamış bir aydındır.