🔹 1. Kip (Zaman ve Dilek) Ekleri
Fiilin zamanını ya da dilek kipini belirtir.
a) Zaman (Haber) Kipleri
| Kip Adı | Ek | Örnek |
|---|---|---|
| Şimdiki zaman | -yor | geliyor, yazıyor |
| Gelecek zaman | -ecek / -acak | gelecek, yazacak |
| Geniş zaman | -(a)r / -ir / -ur / -r | gelir, yazar |
| Geçmiş zaman (bilinen) | -di / -dı / -du / -dü | geldi, yazdı |
| Geçmiş zaman (öğrenilen) | -miş / -mış / -muş / -müş | gelmiş, yazmış |
b) Dilek (Tasarlama) Kipleri
| Kip Adı | Ek | Örnek |
|---|---|---|
| Gereklilik kipi | -meli / -malı | gitmeli, çalışmalı |
| İstek kipi | -(y)e / -(y)a | gite, çalışa |
| Emir kipi | (eksiz) / -in / -iniz / -sin | git, gitin, çalışsın |
| Şart kipi | -se / -sa | gelse, yazsa |
🔹 2. Kişi (Şahıs) Ekleri
Fiilin kim tarafından yapıldığını gösterir.
Örnek:
-
Geliyor****um → “Ben”
-
Yazdı****n → “Sen”
-
Gitecek****ler → “Onlar”
🔹 3. Olumsuzluk Eki
Fiile “yokluk” anlamı katar: -ma / -me
-
gelme, yazma, konuşma
🔹 4. Soru Eki
Cümlenin anlamına göre kullanılır: mi / mı / mu / mü
-
Geldi mi?, Yazıyor mu?
💡 Özetle:
Basit fiil ekleri → yalnızca çekim ekleridir:
➡️ Zaman + Kişi + Olumsuzluk + Soru ekleri
Yapım eki almamışsa fiil basit kalır.
Örnek:
-
“geliyorum” → basit fiil (yapım eki yok, sadece çekim ekleri var)
-
“güzelleşiyorum” → türemiş fiil (yapım eki: -leş)