Aziz Sancar, 8 Eylül 1946’da Mardin’in Savur ilçesinde doğmuş, Nobel Kimya Ödülü sahibi Türk-Amerikalı bir bilim insanıdır. DNA onarımı ve biyolojik saat (sirkadiyen ritim) üzerine yaptığı öncü araştırmalarla tanınmaktadır.Vikipedi+11Vikipedi+11Nüve+11
🎓 Eğitim ve Erken Yaşamı
Aziz Sancar, orta gelirli bir çiftçi ailesinin sekiz çocuğundan yedincisi olarak dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Mardin’de tamamladı. Lise yıllarında futbolculukla ilgilendi ve Mardin Lisesi’nde kalecilik yaptı. Ancak son sınıfta futbolculuk hayalinden vazgeçerek yüksek öğrenimine odaklandı. 1963 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne girdi ve 1969 yılında birincilikle mezun oldu. Mezuniyetinin ardından memleketi Savur’da iki yıl doktor olarak görev yaptı. Daha sonra NATO-TÜBİTAK bursuyla ABD’ye giderek Johns Hopkins Üniversitesi’nde biyokimya alanında araştırmalar yaptı. Uyum sorunları nedeniyle Türkiye’ye döndü, ancak eğitimine devam etmek amacıyla Dallas Teksas Üniversitesi’nde moleküler biyoloji alanında doktora yaptı ve 1977 yılında tamamladı. Vikipedi+3Nüve+3Haberler+3Yeni Akit+4Vikipedi+4Haberler+4Üsküdar Üniversitesi+4Haberler+4Vikipedi+4EnglishCentral+1Üsküdar Üniversitesi+1Vikipedi+4Üsküdar Üniversitesi+4Vikipedi+4
🧬 Bilimsel Kariyeri ve Başarıları
Doktora sonrası Yale Üniversitesi’nde DNA onarımı üzerine çalışmalarda bulundu. 1997 yılından itibaren Kuzey Karolina Üniversitesi’nde biyokimya ve biyofizik profesörü olarak görev yapmaktadır. Aziz Sancar, DNA onarım mekanizmaları üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır. Özellikle “nükleotid eksizyon onarımı” mekanizmasını detaylandırarak, hücrelerin hasar gören DNA’ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini nasıl koruduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışmaları sayesinde 2015 yılında Tomas Lindahl ve Paul L. Modrich ile birlikte Nobel Kimya Ödülü’ne layık görülmüştür. Üsküdar ÜniversitesiÜsküdar Üniversitesi+6Vikipedi+6Serbestiyet+6
Ayrıca, biyolojik saatlerin moleküler mekanizmaları üzerine yaptığı araştırmalarla da tanınır. “Period” ve “Cryptochrome” genlerinin sirkadiyen ritmi düzenlediğini keşfetmiştir. Bu bulgular, insan sağlığı ve hastalıklarının anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır. Mardin Valiliği+6Serbestiyet+6Evrim Ağacı+6Vikipedi+1Vikipedi+1Vikipedi
🏅 Ödüller ve Onurlar
-
1997: TÜBİTAK Bilim Ödülü
-
2005: ABD Ulusal Bilimler Akademisi üyeliği (ilk Türk üye)
-
2007: Vehbi Koç Ödülü
-
2015: Nobel Kimya Ödülü
-
2025: TÜRKSOY tarafından “Türk Dünyası Kültür Elçisi” unvanı verildi Vikipedi+2Vikipedi+2Vikipedi+2Vikipedi+5Vikipedi+5Serbestiyet+5
Aziz Sancar, Nobel madalyasını ve sertifikasını 19 Mayıs 2016 tarihinde Anıtkabir’e bağışlamıştır. Ayrıca, İstanbul Üniversitesi’ne Nobel madalyasının bir replikasını teslim etmiştir.