Yazar: gül vural

Deprem sırasında amaç “saklanmak” değil, üzerimize düşebilecek eşyalardan korunmak. En güvenli yaklaşım, bulunduğun yere göre değişir.

🏠 Bina içindeysen

Çök–Kapan–Tutun:

1. Çök: Dizlerinin üzerine in.
2. Kapan: Başını ve boynunu kollarınla koru; mümkünse sağlam bir masa veya sıranın altına gir.
3. Tutun: Sarsıntı bitene kadar mobilyaya tutun.

Mümkünse pencerelerden, camlardan, dolaplardan, raflardan ve devrilebilecek ağır eşyalardan uzak dur.

🚫 Şunları yapma

• Deprem sırasında merdivenlere veya çıkış kapısına koşma.
• Asansör kullanma.
• Balkona çıkma veya pencereden atlama.
• Kapı eşiğinin mutlaka güvenli olduğunu düşünme; modern binalarda özel bir avantaj sağlamaz.
• Sarsıntı sırasında dışarı koşma.

🛏️ Yatakta yakalandıysan

Yatakta kalıp başını ve boynunu yastıkla korumak, camlardan uzaklaşmak genellikle daha güvenlidir.

🌳 Dışarıdaysan

Binalardan, camlardan, elektrik hatlarından ve düşebilecek nesnelerden uzaklaşıp açık bir alana geç.

🚗 Araçtaysan

Güvenli şekilde dur; köprü, tünel, bina ve elektrik hatlarından mümkün olduğunca uzak kal. Sarsıntı geçene kadar araçta kal.

En önemli nokta: Deprem sırasında “güvenli bir yere kaçmak” yerine, bulunduğun yerde başını ve boynunu koruyup düşen nesnelerden uzaklaşmak çoğu durumda daha güvenlidir.

Yangında en önemli şey yangını söndürmeye çalışmaktan önce can güvenliğini sağlamaktır.

🔥 Yangın başladığında

1. Panik yapma, hemen çevrendekileri uyar.
2. 112’yi ara ve yangının açık adresini/konumunu bildir.
3. Güvenli çıkıştan binayı terk et. Asansör kullanma; merdivenleri kullan.
4. Duman varsa yere yakın ilerle. Dumanın yoğun olduğu bölgeden geçmeye çalışma.
5. Kapıyı açmadan önce kapı ve kapı kolunu kontrol et. Çok sıcaksa açma; başka bir çıkış ara.
6. Kıyafetin tutuşursa: Dur → yere yat → yuvarlan. Koşmak alevleri büyütebilir.
7. Dışarı çıktıktan sonra binaya geri girme. İçeride kalanları itfaiyeye bildir.

🚪 Çıkış yolu dumanla kapanmışsa

Bulunduğun odanın kapısını kapalı tut, mümkünse kapı altındaki boşlukları kumaşla kapat ve pencere/balkondan konumunu belli ederek yardım iste. Camdan atlamaya çalışma.

🧯 Yangın tüpü kullanmalı mıyız?

Sadece yangın çok küçükse, çıkış yolun açıksa ve uygun tipte yangın söndürücü kullanmayı biliyorsan müdahale etmek düşünülebilir.

Yangın büyüyorsa veya duman hızla artıyorsa söndürmeye uğraşma; hemen uzaklaş.

Elektrik yangınına veya kızgın yağ yangınına su dökmek tehlikelidir. Özellikle kızgın yağda su, yangının şiddetle yayılmasına neden olabilir.

En önemli kural:

Yangın sırasında eşya kurtarmaya çalışma. Önce canını kurtar.

Dışarı çıktıktan sonra güvenli bir noktaya geç ve itfaiyenin talimatlarını takip et.

Acil durumda ilk yapılması gereken şey panik yapmadan ortamı değerlendirmek ve daha büyük bir tehlike oluşmasını engellemektir.

🚨 Temel sıra

1. Önce kendi güvenliğini kontrol et.
Yangın, elektrik, trafik, gaz kaçağı veya saldırı gibi bir tehlike varsa kendini riske atarak müdahale etme.

2. Olayın ne olduğunu hızlıca belirle.
Kim yaralı? Kaç kişi var? Ortamda devam eden bir tehlike var mı?

3. Acil yardımı çağır.
Türkiye’de acil durumlar için 112 aranır. Konumu, ne olduğunu ve kaç kişinin etkilendiğini mümkün olduğunca net söyle.

4. Yaralıyı gereksiz yere hareket ettirme.
Özellikle düşme, trafik kazası veya ciddi darbe varsa omurga yaralanması ihtimaline karşı, acil bir tehlike yoksa kişiyi yerinden kaldırmamak daha güvenlidir.

5. Temel ilk yardımı uygula.
Eğitim aldıysan ve durum gerektiriyorsa kanamaya doğrudan bası gibi temel müdahaleler yapabilirsin. Bilinç ve solunum yoksa CPR konusunda 112’nin telefon talimatlarını takip et.

🧠 En önemli kural

Önce güvenlik → sonra 112 → sonra ilk yardım.

Acil durumda en sık yapılan hatalardan biri, yardım etmek isterken kendimizi de tehlikeye atmaktır.

Örneğin yerde elektrik kablosu bulunan bir kişiye doğrudan dokunmak yerine önce elektrik kaynağının güvenli şekilde kesilmesi gerekir.

Acil durumun türüne göre doğru adımlar değişir; yangın, deprem, kalp krizi, ciddi kanama, boğulma veya trafik kazasında uygulanacak yöntemler birbirinden farklıdır.

Maaş artışı istemenin en iyi yolu “daha fazla paraya ihtiyacım var” demek yerine, şirkete sağladığın değeri ve artan sorumluluğunu somutlaştırmaktır.

1. Doğru zamanı seç

Şunlar iyi zamanlardır:

• Büyük bir projeyi başarıyla tamamladıktan sonra
• Sorumlulukların belirgin şekilde arttığında
• Ölçülebilir bir sonuç elde ettiğinde
• Performans değerlendirmesi öncesinde
• Şirket bütçe döneminden önce

2. Kanıtlarını hazırla

Son 6–12 ayda şunları listele:

Ne yaptım? → Ne değişti? → Şirkete ne kazandırdı?

Örneğin:

“Son 8 ayda müşteri kayıplarını %15 azalttım ve yeni satış sürecini kurarak aylık gelire yaklaşık 200.000 TL katkı sağladım.”

Bu, “zam istiyorum” demekten çok daha güçlüdür.

3. Net bir rakam söyle

“Uygun gördüğünüz bir zam” demek yerine mümkünse hedef bir ücret veya artış oranı belirt.

Örneğin:

“Artan sorumluluklarım ve son dönemdeki sonuçlarım doğrultusunda maaşımın %20 oranında güncellenmesini konuşmak istiyorum.”

Rakamın piyasa koşullarına ve pozisyonuna göre makul olması önemli.

4. Görüşmeyi böyle başlatabilirsin

“Son dönemde sorumluluklarımın arttığını ve şirkete sağladığım katkının da büyüdüğünü düşünüyorum. Özellikle A, B ve C konularında şu sonuçları elde ettim. Bu doğrultuda ücretimin yeniden değerlendirilmesini ve %X oranında bir artışı konuşmak istiyorum.”

Sonra sus ve karşı tarafın cevap vermesine izin ver.

“Şu an bütçe yok” derlerse

Konuşmayı bitirme.

Şunu sor:

“Anlıyorum. Peki bu artışı mümkün hale getirmek için hangi hedefleri gerçekleştirmem gerekiyor ve bunu ne zaman tekrar değerlendirebiliriz?”

Böylece belirsiz bir “hayır” yerine ölçülebilir hedef ve tarih almaya çalışırsın.

🚫 Kaçınılması gerekenler

• “Kirayı ödeyemiyorum.”
• “Arkadaşım benden fazla kazanıyor.”
• “Başka iş bulurum.” — Gerçekten alternatifin yoksa blöf yapma.
• Uzun duygusal açıklamalar
• Şirketin mali durumunu bilmeden aşırı yüksek talep

Bunlar yerine performans + sorumluluk + piyasa değeri üzerinden konuş.

En güçlü yaklaşım

Maaş görüşmesinde şu üçlü çok etkilidir:

“Şunu yaptım.”
“Bunun şirkete şu katkısı oldu.”
“Bu nedenle ücretimin şu seviyeye gelmesini istiyorum.”

Ve mümkünse görüşmeye gitmeden önce aynı pozisyondaki piyasa ücretlerini araştır. Böylece talebin sadece kişisel beklentiye değil, piyasa değerine ve ürettiğin sonuca dayanır.

İş yerinde görünür olmak, çok konuşmak veya sürekli kendini övmek değil; yaptığın işin değerini doğru kişilerin fark etmesini sağlamaktır.

👀 Daha görünür olmanın yolları

• 🎯 Sonuç üret: “Çok çalışıyorum” yerine ölçülebilir sonuçlar göster.
  Örneğin: “Bu süreç sayesinde teslim süresini 3 günden 2 güne indirdik.”
• 🗣️ Toplantılarda katkı sağla: Her toplantıda konuşmak zorunda değilsin. Ama doğru zamanda fikir, çözüm veya soru sunmak seni fark edilir kılar.
• 📊 Yaptığın işi görünür hale getir: Bir projeyi tamamladığında sonucu yöneticine veya ilgili ekibe kısa ve net şekilde aktar.
• 🤝 Sadece yöneticinle değil, ekiplerle de iyi ilişkiler kur: İş yerinde itibar, farklı ekiplerin seninle çalışırken yaşadığı deneyimle oluşur.
• 💡 Sorun getirirken çözüm de getir:
  “Bu sistem çalışmıyor” yerine:
  “Şu sorun var; iki çözüm düşündüm, bence ikincisi daha uygun.”
• 📚 Yeni beceriler edin: Şirketin ihtiyaç duyduğu bir konuda uzmanlaşmak seni doğal olarak daha değerli hale getirir.
• 🙋 Sorumluluk almaktan çekinme: Kimsenin sahiplenmediği önemli bir işi üstlenmek görünürlüğü artırabilir.
• 📣 Başarılarını uygun şekilde paylaş: Başardığın bir işi gizlemek mütevazılık değil, bazen görünmez olmak anlamına gelir. Başarıyı ekip arkadaşlarının katkısını da belirterek anlatmak daha sağlıklıdır.

🚫 Kaçınılması gerekenler

Her konuda konuşmak, başkasının başarısını sahiplenmek, sürekli yöneticinin gözüne girmeye çalışmak veya sadece yoğun görünmek uzun vadede ters tepebilir.

Asıl hedef:

“Bu kişi çok görünür” değil, “Bu kişi olduğunda işler daha iyi ilerliyor.”

algısını oluşturmaktır.

En güçlü formül

Güvenilirlik + sonuç + iletişim + sorumluluk = iş yerinde güçlü görünürlük.

Özellikle terfi veya maaş artışı hedefliyorsan, yaptığın işleri “ne yaptım?” şeklinde değil, “şirkete ne kazandırdım?” şeklinde ifade etmek çok daha etkilidir.

İş görüşmesinde ilk 1 dakika önemlidir çünkü karşı tarafın seninle ilgili ilk izlenimi çok hızlı oluşur. Bu izlenim daha sonra vereceğin cevapların nasıl yorumlanacağını etkileyebilir.

Ama önemli bir nokta: İlk dakika belirleyicidir, fakat tek başına işe alımı belirlemez.

İlk dakikada neler değerlendirilir?

• 👋 İlk karşılaşma: Selamlaşma, göz teması, ses tonu ve beden dili.
• 🧍 Kendine güven: Çok çekingen veya aşırı rahat görünmek yerine dengeli ve profesyonel olmak.
• 🗣️ İletişim: Kendini açık, anlaşılır ve kısa şekilde ifade edebilmek.
• 👔 Profesyonellik: Görüşmenin ve şirketin kültürüne uygun bir tavır.
• 😊 Enerji ve yaklaşım: İlgili, saygılı ve istekli görünmek.
• 🎯 Hazırlık: Şirket hakkında temel bilgi sahibi olmak ve neden orada olduğunu bilmek.

İlk dakikayı nasıl iyi değerlendirebilirsin?

Görüşmeye girerken:

“Merhaba, tanıştığımıza memnun oldum. Davetiniz için teşekkür ederim.”

gibi doğal bir giriş yeterlidir.

Sonrasında kendini tanıtırken uzun bir hayat hikâyesi yerine:

“Ben X alanında şu kadar yıllık deneyime sahibim. Özellikle A ve B konularında çalıştım. Bu pozisyon da deneyimimle oldukça örtüşüyor.”

gibi kısa ve pozisyonla bağlantılı bir anlatım daha etkilidir.

En sık yapılan hata

İlk dakikada fazla konuşmaya çalışmak.

Heyecan nedeniyle aday kendini uzun uzun anlatabilir. Oysa iyi bir görüşme, karşılıklı konuşmadır. Kısa, net ve sakin başlamak daha güçlü bir izlenim bırakır.

Kısacası ilk dakika, işe alım yöneticisine şu mesajı vermek için önemlidir:

“Profesyonelim, iletişimim iyi, hazırlıklıyım ve bu işi neden istediğimi biliyorum.”

Fotoğrafları güvenli saklamanın en iyi yolu tek bir telefona veya tek bir diske güvenmemektir. Telefon kaybolabilir, bozulabilir veya yanlışlıkla silinebilir.

📸 En güvenli yöntem: Birden fazla kopya

Önemli fotoğraflar için 3-2-1 kuralını kullanabilirsin:

3 kopya → 2 farklı ortam → 1 kopya farklı yerde

Örneğin:

Telefon 📱

• Bulut yedekleme ☁️
• Harici disk 💾

Böylece telefon kaybolsa bile fotoğrafların diğer iki yerde kalır.

☁️ Bulut yedeklemeyi aç

Telefonundaki fotoğraf yedekleme özelliğini otomatik hale getirmek en kolay çözümlerden biridir.

Avantajı:

• Telefon kaybolsa bile fotoğraflar korunur.
• Yeni telefona geçtiğinde geri yükleyebilirsin.
• Fotoğraflar otomatik olarak yedeklenebilir.

Ancak bulut hesabının güvenliği çok önemlidir. Güçlü, benzersiz şifre ve 2FA/passkey kullan.

💾 Harici diskte ikinci yedek

Özellikle aile fotoğrafları veya yıllarca biriktirdiğin önemli görüntüler için harici disk iyi bir ikinci katmandır.

Diski sürekli bilgisayara bağlı bırakmak yerine yedekleme yaptıktan sonra ayırmak daha güvenlidir.

🗂️ Fotoğrafları düzenle

Yıllar sonra aradığını bulabilmek için klasörleri örneğin:

2026 / Tatil / Ağustos
2026 / Aile
2026 / İş

gibi düzenleyebilirsin.

🔐 Özel fotoğraflar için

Hassas fotoğrafları:

• Telefonun ekran kilidiyle koru.
• Bulut hesabında 2FA kullan.
• Paylaşım bağlantılarını herkese açık bırakma.
• Mümkünse cihazın güvenli/korumalı albüm özelliğini kullan.

⚠️ Bir noktaya özellikle dikkat

“Fotoğraflar bulutta, dolayısıyla güvendeler” demek yeterli değildir.

Hesabın ele geçirilirse fotoğrafların da risk altında olabilir. Ayrıca bazı senkronizasyon sistemlerinde fotoğrafı bir cihazdan silmek, diğer cihazlardan da silinmesine neden olabilir.

Bu yüzden gerçekten önemli fotoğraflar için:

Otomatik bulut yedeği + ayrı bir harici disk yedeği

çok daha sağlam bir sistemdir.

Önemli dosyaları yedeklemenin amacı, telefon, bilgisayar bozulsa, kaybolsa, çalınsa veya dosya yanlışlıkla silinse bile verilerini geri alabilmektir.

En güvenli yöntem: 3-2-1 kuralı 💾

Önemli dosyaların:

3 kopyası olsun
→ 2 farklı ortamda bulunsun
→ 1 tanesi farklı bir yerde saklansın.

Örneğin:

• 💻 Bilgisayardaki orijinal dosya
• ☁️ Bulut depolamadaki kopya
• 💾 Harici diskteki kopya

Böylece bilgisayar bozulursa buluttan, bulut hesabına erişemezsen harici diskten dosyalarını geri alabilirsin.

📱 Telefonda

Fotoğraf ve videolar için otomatik yedeklemeyi açabilirsin. Böylece telefon kaybolsa bile veriler başka cihazdan erişilebilir.

Önemli belgeler için de bulut depolama kullanılabilir.

💻 Bilgisayarda

Özellikle şunları yedeklemek faydalıdır:

• 📄 Belgeler
• 📸 Fotoğraflar ve videolar
• 💼 İş dosyaları
• 📊 Finansal kayıtlar
• 📧 Önemli arşivler
• 🔑 Gerekli hesap kurtarma bilgileri

Harici disk kullanıyorsan, yedekleme tamamlandıktan sonra diski bilgisayardan ayırmak fidye yazılımı gibi tehditlere karşı ekstra koruma sağlayabilir.

🔐 Yedeğin kendisini de koru

Yedeklediğin dosyalar çok önemliyse:

• Güçlü ve benzersiz hesap şifreleri kullan.
• 2FA/passkey etkinleştir.
• Hassas dosyaları mümkünse şifreli sakla.
• Harici diski güvenli bir yerde tut.
• Yedeklerin gerçekten açılabildiğini ara sıra test et.

Çünkü:

Yedek almak başka, yedeği geri yükleyebilmek başka şeydir.

⭐ En basit sistem

Çok karmaşık bir sistem kurmak istemiyorsan:

Bilgisayar + otomatik bulut yedekleme + ayda bir harici disk yedeği

çoğu kişiye güçlü bir başlangıç sağlar.

Özellikle iş dosyaları için tek bir bilgisayara güvenmemek çok önemlidir. Bir cihazın bozulması, şirketin tüm geçmişinin kaybolmasına dönüşmemeli.

Telefon kaybolduğunda en önemli şey hızlı hareket etmektir. Amaç önce telefonu kilitlemek, sonra hesaplarını ve hattını korumaktır.

📱 1. Önce telefonu uzaktan kilitle

• iPhone: Apple’ın Bul özelliğinden cihazı Kayıp Modu’na al.
• Android: Google’ın Cihazımı Bul hizmetinden telefonu kilitle veya gerekiyorsa uzaktan sil.

Telefon internete bağlandığında konumu görülebilir ve ekrana iletişim bilgisi bırakılabilir.

🔊 2. Yakındaysa ses çaldır

Evde, arabada veya yakın bir yerde kaybettiysen ses çaldırma özelliğini kullan. Sessizde olsa bile bazı hizmetler cihazı yüksek sesle çaldırabilir.

📞 3. SIM kartını koru

Telefonun çalındığını veya başkasının eline geçtiğini düşünüyorsan operatörünü ara ve hattını geçici olarak kapattır. Böylece SMS doğrulama kodlarının kötüye kullanılma riskini azaltırsın.

🔐 4. Önemli hesaplarını koru

Özellikle:

• E-posta
• Bankacılık
• Sosyal medya
• Bulut depolama
• Mesajlaşma uygulamaları

için başka bir cihazdan oturumlarını kontrol et ve gerekiyorsa şifrelerini değiştir.

Özellikle e-posta hesabını önce güvenceye almak önemlidir; çünkü birçok hesabın şifre sıfırlaması e-posta üzerinden yapılabilir.

💳 5. Banka ve ödeme yöntemlerini kontrol et

Telefonunda mobil bankacılık, dijital cüzdan veya kayıtlı kartlar varsa bankanı bilgilendir ve işlemleri kontrol et.

Şüpheli bir işlem görürsen hemen bankayla iletişime geç.

🧹 6. Geri alma ihtimali düşükse uzaktan sil

Telefonun çalındıysa veya güvenli şekilde geri alabileceğinden emin değilsen uzaktan silme seçeneğini değerlendir.

Ancak bunu yapmadan önce cihazın konumunu ve geri alma ihtimalini düşün; bazı sistemlerde uzaktan silme sonrasında takip özellikleri sınırlanabilir.

👮 7. Çalındıysa

Telefonun konumunu görsen bile tek başına gidip almaya çalışma. Gerekirse kolluk kuvvetlerine başvur ve cihazın IMEI numarasını hazır bulundur.

En önemli sıra

Telefonu kilitle → hattı koru → e-posta ve önemli hesapları güvenceye al → banka işlemlerini kontrol et → gerekiyorsa telefonu uzaktan sil.

Ve gelecekte hazırlıklı olmak için telefonun ekran kilidini güçlü tutmak, 2FA/passkey kullanmak ve cihazın “Bul” özelliğini önceden etkinleştirmek çok faydalıdır.

İki aşamalı doğrulama (2FA), hesabına giriş yaparken sadece şifreyi değil, ikinci bir doğrulama yöntemi de kullanmanı isteyen güvenlik sistemidir.

Mantığı çok basit:

Şifreyi bilen kişi ≠ otomatik olarak hesabına girebilen kişi.

🔐 Nasıl çalışır?

Örneğin hesabına giriş yapıyorsun:

1. Şifreni girersin.
2. Ardından ikinci bir doğrulama istenir:
   • 📱 Telefonuna gelen kod
   • 🔢 Doğrulama uygulamasındaki tek kullanımlık kod
   • 🔑 Güvenlik anahtarı
   • 👆 Parmak izi veya yüz tanıma

İkisi de doğruysa giriş yapılır.

Neden önemli?

Diyelim ki bir saldırgan şifreni ele geçirdi.

Sadece şifre varsa → hesabına girebilir.
Şifre + 2FA varsa → ikinci doğrulamaya da ihtiyaç duyar.

Bu nedenle 2FA, hesabın ele geçirilmesi riskini ciddi şekilde azaltabilir.

🥇 Hangi yöntem daha güvenli?

Genel olarak:

Güvenlik anahtarı / passkey 🔑
⬇️
Doğrulama uygulaması 📱
⬇️
SMS kodu 💬

SMS doğrulama hiç yoktan iyidir, ancak telefon numarası üzerinden gerçekleşen saldırılara karşı diğer yöntemler kadar güçlü olmayabilir.

⚠️ Çok önemli

2FA kodunu kimseyle paylaşma.

Birisi:

“Ben bankadan arıyorum, telefonuna gelen kodu söyle.”

derse, kodu vermemelisin.

Çünkü o kod, saldırganın hesabına giriş yapmasını sağlayabilecek ikinci anahtar olabilir.

Kısacası: Şifre kapının anahtarıysa, 2FA ikinci bir kilittir. İkisini birlikte kullanmak hesabı yalnızca şifreyle korumaktan çok daha güvenlidir.