Bir iş teklifinde “gizli şart” çoğu zaman gerçekten gizlenmiş bir madde değil, teklif görüşmesinde söylenmeyen veya sözleşmede küçük görünen bir detaydır. En güvenlisi, sözlü vaatlerle yazılı sözleşmenin aynı olup olmadığını kontrol etmektir.
🔎 Özellikle şu noktaları kontrol edin
1. Çalışma saatleri
- Haftalık çalışma süresi nedir?
- Fazla mesai nasıl hesaplanıyor?
- Akşam/hafta sonu çalışma bekleniyor mu?
- “İhtiyaç halinde” ifadesinin sınırı nedir?
2. Maaşın tamamı
- Rakam net mi brüt mü?
- Prim/bonus garanti mi, performansa mı bağlı?
- Prim hesaplama yöntemi yazılı mı?
- Maaş artışı ne zaman ve hangi kritere göre yapılıyor?
3. Deneme süresi
Deneme süresinin ne kadar olduğu ve bu dönemdeki şartların ne olduğu açıkça belirtilmeli.
4. Yan haklar
“Özel sağlık sigortası var” demek yeterli değildir. Kapsamı, kimleri içerdiği ve ne zaman başladığı gibi ayrıntılar önemlidir.
5. İzinler
Yıllık izin, resmi tatiller, hastalık durumları ve izin kullanım prosedürünü kontrol edin.
6. Görev tanımı
“Gerektiğinde diğer görevler” gibi çok geniş ifadeler, başlangıçta konuşulandan çok daha farklı sorumluluklara dönüşebilir.
7. İşten ayrılma koşulları
İhbar, sözleşme süresi, varsa rekabet etmeme veya gizlilik hükümleri dikkatle okunmalıdır.
8. Masraflar
Seyahat, telefon, araç, yemek, konaklama veya iş için yapılan harcamaları kimin karşılayacağı net olmalı.
9. Prim ve bonus şartları
Özellikle şu ifadeleri dikkatle inceleyin:
“Yönetimin takdirine bağlıdır.”
“Şirketin performansına bağlıdır.”
“Hedeflerin gerçekleşmesi halinde.”
Bunların pratikte bonusun garanti olmadığı anlamına gelip gelmediğini netleştirin.
📄 Sözlü vaatleri yazılı hale getirin
Mülakatta:
“Yılda iki kez zam yapılır.”
denmişse, bunu sözleşmede veya yazılı iş teklifinde göremiyorsanız nasıl uygulanacağını sorun.
Aynı şekilde:
“Uzaktan çalışabilirsiniz.”
deniyorsa haftada kaç gün, kimlerin onayladığı ve bu uygulamanın kalıcı olup olmadığı netleştirilebilir.
🚩 Dikkat edilmesi gereken ifadeler
Özellikle belirsiz ve geniş ifadelerin ne anlama geldiğini sorun:
- “Şirket politikalarına göre”
- “Gerektiğinde”
- “Yönetimin uygun gördüğü şekilde”
- “Performansa bağlı”
- “İhtiyaç halinde”
- “Her türlü görevi yapar”
Bunlar mutlaka kötü şartlar anlamına gelmez; ama sınırları belli değilse açıklama istemek gerekir.
✅ İmzalamadan önce 5 soru
- Elime geçecek net maaş tam olarak ne kadar?
- Normal çalışma saatlerim ve fazla mesai koşullarım nedir?
- Bonus ve yan hakların hangi kısmı garanti?
- Görev tanımımın sınırları nedir?
- Sözlü olarak konuştuğumuz hangi şartlar sözleşmede yazılı?
Kısacası: İş teklifini değerlendirirken sadece maaşa değil, çalışma saatleri, fazla mesai, bonus, yan haklar, görev tanımı, izinler, masraflar ve ayrılma koşullarına bakın. En önemli kural: Önemli bir sözlü vaat yazılı değilse, nasıl ve ne zaman uygulanacağını yazılı olarak netleştirin.