Bir yatırımın gerçek getirisini hesaplarken yalnızca “yatırım %20 arttı” demek yeterli değildir. Enflasyon, vergi, komisyon ve diğer maliyetler dikkate alınmalıdır.
1. Önce nominal getiriyi bulun
Örneğin:
- Başlangıç: 100.000 TL
- Yatırım sonunda: 125.000 TL
Nominal getiri:
(125.000 − 100.000) / 100.000 × 100 = %25
Yani yatırım nominal olarak %25 kazanmış.
2. Masrafları düşürün
Örneğin yatırım için toplam 5.000 TL komisyon, işlem maliyeti veya benzeri gider oluştuysa:
125.000 − 5.000 = 120.000 TL
Net parasal kazanç:
120.000 − 100.000 = 20.000 TL
Net getiri:
%20
3. Vergiyi de hesaba katın
Yatırım türüne ve bulunduğunuz ülkenin vergi kurallarına göre kazanç üzerinden vergi doğabilir.
Vergi sonrası elinizde kalan tutar, yatırımın net getirisini gösterir.
4. Enflasyonu hesaba katın
Asıl önemli noktalardan biri budur.
Örneğin yatırımınız %25, aynı dönemde enflasyon %20 arttıysa, paranızın satın alma gücü %25 artmış değildir.
Yaklaşık hesapla:
Gerçek getiri = Nominal getiri − enflasyon
Bu örnekte yaklaşık %5 denebilir.
Daha doğru formül ise:
Gerçek getiri = (1 + nominal getiri) / (1 + enflasyon) − 1
%25 nominal getiri ve %20 enflasyon için:
1,25 / 1,20 − 1 ≈ %4,17
5. Yatırım süresini unutmayın
%20 getiri bir ayda mı, üç yılda mı elde edildi?
Bunlar aynı performans değildir.
Farklı sürelerdeki yatırımları karşılaştırmak için getiriyi yıllıklandırmak gerekir.
🧮 Örnek
100.000 TL yatırım yaptınız.
Bir yıl sonra:
140.000 TL oldu.
Toplam masraf ve vergi sonrası:
135.000 TL
olsun.
Net nominal getiri:
%35
Aynı dönemde enflasyon:
%25
ise gerçek getiri:
1,35 / 1,25 − 1 ≈ %8
Yani paranız nominal olarak %35 artmış olsa da satın alma gücünüz yaklaşık %8 artmıştır.
Kısacası: Gerçek yatırım performansını değerlendirirken başlangıç değeri → bitiş değeri → komisyon/masraflar → vergi → enflasyon → yatırım süresi sırasıyla dikkate alınmalıdır. “Kaç TL kazandım?” kadar “Bu kazançla satın alma gücüm ne kadar arttı?” sorusu da önemlidir.