Bir işletmenin batma riski genellikle tek bir göstergeden değil, birkaç finansal sinyalin aynı anda kötüleşmesinden anlaşılır. En önemli ayrım da şudur: Kârsızlık ile nakit sıkıntısı aynı şey değildir.
🚨 En önemli uyarı işaretleri
1. Sürekli nakit açığı oluşması
Satış ve hatta kâr olmasına rağmen maaş, kira veya tedarikçi ödemeleri için sürekli yeni para aranıyorsa ciddi bir sinyaldir.
2. Borçla borç kapatmak
Eski borcu ödemek için sürekli yeni kredi, kredi kartı veya tedarikçi vadesi kullanılıyorsa borç döngüsü oluşuyor olabilir.
3. Tedarikçilerin peşin para istemeye başlaması
Daha önce vadeli çalışan tedarikçiler artık peşin ödeme talep ediyorsa işletmenin ödeme güvenilirliği konusunda sorun oluşmuş olabilir.
4. Vergi, SGK veya maaşların gecikmesi
Bunların düzenli olarak ertelenmesi, nakit probleminin ciddi boyuta geldiğini gösterebilir.
5. Satış artıyor ama para artmıyor
Ciro yükselirken:
- Kâr marjı düşüyor,
- Alacaklar büyüyor,
- Stok şişiyor,
- Bankadaki para azalıyor
ise işletme büyüdükçe daha fazla nakit tüketiyor olabilir.
6. Müşteriler azalıyor ve tekrar satın alma düşüyor
Özellikle yeni müşteri kazanmak giderek pahalılaşıyor ve mevcut müşteriler de ayrılıyorsa gelecekteki gelir tehlikeye girebilir.
7. Giderler gelirden hızlı artıyor
Satışlar %10 artarken giderler %30 artıyorsa işletmenin ekonomik yapısı bozuluyor olabilir.
📊 Özellikle şu rakamlara bakın
Her ay şu tabloyu çıkarın:
| Gösterge | Ne anlatır? |
|---|---|
| Ciro | Satış hacmi |
| Brüt kâr marjı | Üründen/hizmetten kalan katkı |
| Net kâr | Tüm giderlerden sonra kalan |
| Nakit | Şu an kullanılabilir para |
| Alacaklar | Tahsil edilmesi gereken para |
| Stok | İşletmede bağlı para |
| Kısa vadeli borçlar | Yakında ödenecek yük |
| Aylık nakit yakımı | Her ay ne kadar para eksiliyor? |
🔥 En kritik soru: Kaç ay dayanabilir?
Eğer işletme her ay 100.000 TL net nakit kaybediyor ve kullanılabilir nakdi 500.000 TL ise, başka koşullar değişmezse yaklaşık:
500.000 ÷ 100.000 = 5 ay
nakit dayanma süresi vardır.
Bu süreye nakit pisti (runway) denir.
⚠️ Şu kombinasyon özellikle tehlikelidir
Satış düşüyor + kâr marjı düşüyor + alacaklar artıyor + borçlar artıyor + nakit azalıyor.
Bunların birkaçının aynı anda görülmesi, işletmenin ciddi finansal baskı altında olduğunu gösterir.
Kısacası: Bir işletmenin batmak üzere olup olmadığını anlamak için önce “Kâr ediyor muyuz?” değil, “Borçlarımızı ve günlük ödemelerimizi sürdürülebilir şekilde karşılayabiliyor muyuz?” sorusuna bakın. Nakit akışı, kısa vadeli borçlar ve tahsilat durumu en erken uyarı sinyallerindendir.