Kan-beyin bariyerini (BBB – Blood-Brain Barrier) oluşturan yapılar, merkezi sinir sistemini (beyin ve omurilik) koruyan özel bir anatomik ve fonksiyonel bariyer oluşturur. Bu bariyer, zararlı maddelerin kana karışmasını engellerken, gerekli maddelerin geçişine izin verir.

Kan-beyin bariyerini oluşturan temel yapılar:

1. Beyin kapiller endotel hücreleri

   • En önemli bileşendir.

   • Diğer dokulardaki kapiller endotel hücrelerinden farklı olarak sıkı bağlantılar (tight junctions) içerir. Bu bağlantılar, hücreler arası madde geçişini kısıtlar.

2. Bazal lamina (bazal membran)

   • Endotel hücrelerini çevreleyen ince bir protein tabakasıdır.

   • Yapısal destek sağlar ve madde geçişini filtreler.

3. Astrositlerin ayak uzantıları (astroglial ayakçıklar)

   • Astrosit adı verilen glial hücrelerin uzantılarıdır.

   • Endotel hücreleriyle temas kurarak onları destekler ve işlevlerini düzenler.

4. Perisitler

   • Kapiller damar duvarına gömülü bulunan destek hücreleridir.

   • Endotel hücrelerinin gelişimi, bütünlüğü ve işlevi üzerinde önemli rol oynar.

Ek Bilgi:

• Bu bariyer oksijen, glukoz, bazı amino asitler ve lipofilik (yağda çözünen) maddelere seçici geçirgendir.

• Ancak ilaçların büyük kısmı bu bariyeri geçemez; bu nedenle nörolojik hastalıklarda tedavi zordur.