Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, 1207 yılında bugünkü Afganistan sınırları içinde yer alan Belh şehrinde doğmuş, 1273 yılında Konya’da vefat etmiş büyük bir mutasavvıf, şair ve düşünürdür. “Mevlânâ” (yani “efendimiz”) ismiyle anılsa da, batı dünyasında daha çok “Rumi” adıyla bilinir.

Kısa Özeti (Vikipedi tarzında):

• Tam adı: Muhammed Celâleddîn-i Belhî

• Doğum: 30 Eylül 1207, Belh (bugünkü Afganistan)

• Ölüm: 17 Aralık 1273, Konya

• Mezarı: Mevlâna Türbesi, Konya

• Dönemi: 13. yüzyıl

• Eserleri: Mesnevî, Divân-ı Kebîr, Fîhi Mâ Fîh, Mektûbât, Mecâlis-i Seb’a

• Tarikatı: Mevlevîlik tarikatının manevi kurucusudur (tarikat, oğlu Sultan Veled tarafından sistemleştirilmiştir).

Hayatı:

• Babası Bahaeddin Veled, dönemin önemli din âlimlerinden biriydi.

• Moğol istilası nedeniyle ailesiyle birlikte Belh’ten ayrılarak, Hac ve ardından Anadolu’ya göç etti.

• Konya’ya yerleştiler. Mevlânâ burada ilmi eğitimini tamamladı, zamanla büyük bir din âlimi ve halkın sevdiği bir öğretici oldu.

• 1244 yılında Şems-i Tebrîzî ile tanışması, hayatında büyük bir kırılma noktası oldu. Şems’in etkisiyle Mevlânâ’nın ilmi yönü daha derin, aşk merkezli bir tasavvufa dönüştü.

• Şems’in kayboluşu, Mevlânâ’da derin bir içsel dönüşüme yol açtı. Bu süreçte büyük eserlerini kaleme aldı.

Öğretisi:

• Mevlânâ’nın felsefesi, sevgi, hoşgörü, insan sevgisi ve Allah’a aşk ile bağlılık üzerine kuruludur.

• “Gel, ne olursan ol yine gel” sözüyle sembolleşmiştir (her ne kadar bu ifade doğrudan eserlerinde geçmese de Mevlevî hoşgörüsünü özetler).

• Düşünceleri evrenseldir, sadece İslam âlemine değil, tüm insanlığa hitap eder.

Mevlevîlik:

• Mevlânâ’nın vefatından sonra oğlu Sultan Veled tarafından kurumsallaştırılmıştır.

• Semâ ayini, Mevlevîliğin en tanınmış ritüelidir.