Yazar: Semra Şenol

Toyotizm, Esnek Üretim Sistemi Nedir?

Esnek üretim sistemi değişen olaylara, talepteki farklılaşmaya uyum sağlayarak teknolojiyi etkin bir biçimde kullanarak yapılan üretim şeklidir. Uluslararası rekabet toplumunda firmaların en kaliteli ürünü en ucuza üretmeleri mantığından yola çıkarak, işin örgütlenmesini sistemleştirmiştir. 1970’de çıkan petrol krizi sonrası sanayileşmiş ülkelerde üretim biçimleri yeniden şekillenmek zorunda kalmıştır.

Esnek veya yalın üretim yerel pazarların darlığı, taleplerin çeşitliliği üzerine meydana gelmiş bir üretim şeklidir.  Toyotizm, toyotaizm üretim ve yönetimde sürekli iyileştirme yaklaşımıyla hatasız üretimi gerçekleştirmeye hedefleyen bir felsefedir.

Toyotizm adı bir Japon firması olan Toyoto’nun üretim şeklinden esinlenerek oluşturulan bir anlayıştır.  Toyotizm anlayışı örgütlenmesine göre kitle üretim yerine ürünlerin farklılaştırılması amaçlanmıştır.

Esnek-Yalın üretim sisteminin özellikleri

  • Stok fazlalığı tutmamak
  • Fazla işçi tutmamak
  • Üretim işlemlerinin daha çok otomasyona dönüştürülmesi
  • Kalite ve etkinlik doğru orantıda bulundurulmalıdır
  • Kalite düşürülmemelidir
  • Üretim sürecindeki elemanların vasıflı olması gerekmektedir
  • İyi eğitimli işçiler elde tutulmalıdır
  • Yeni ürüne hemen geçiş yapılabilmelidir
  • Sistemde gerçekleşen bir arıza da değiştirilebilir parçalarlar iş üretimine ara vermemek
  • İşlem esnekliği ile ürünlerin sırası değiştirilerek üretimin devam etmesi

Âlem-i kevn ü fesâd Nedir?

Kelime Kökeni: Arapça-tamlama

– Yedinci gökten yeryüzüne uzanan alem, cismani alem, oluşumlar ve bozulmalar dünyası

Cümle içinde kullanımı: ” Âlem-i kevn ü fesâd vücuda geldiği gibi yok olan, hem yaratılışı hem yok oluşu simgeleyen alemlerden biridir. “

Fordizm, Fordist Kitlesel Üretim Nedir?

Bilimsel yönetim anlayışı ile üretimdeki kapasite arttırılarak kitlesel üretim modeline geçilmiştir.  Taylor’un bilimsel yönetim anlayışını uygulamaya döken kişi Henry Ford olmuştur.  1920’li yıllarında başında Taylor’un üretim şemasındaki ilkelerini kendi otomobil fabrikasında uygulamaya geçen Frod, sipariş üzerine üretimden vazgeçerek seri üretim modeline geçiş yapmıştır.

Seri üretim mantığında mekanizmayı oluşturan parçaların birbirine tam ve uyumlu şekilde ilerlemesi, birbirine kolay bir şekilde bağlanarak yeri geldiğince kolayca değiştirilebilir olmasını kapsamaktadır. İş gücünü çalışanları arasında bölerek, işçinin bu süreçte hep aynı işi yapması planlanırken fikir öne sunmasının da önüne geçilmiştir. Kitle üretimde kullanılan teknolojik makinelerin en basit işçinin kullanabileceği ölçüde basit olması amacıyla tasarlanmıştır.  İşçi tek ve basit bir görevle yetinerek, yeteneklerini kullanmadan standart bir iş üstünde çalışmalıdır.

İşçinin üretimdeki kontrolü tamamen kaldırılırken, yeri geldiğinde hemen yeri doldurulabilir bir konumdadır. Bu sayede ortaya çıkan Fordist kitle üretim, belirsizlikleri yok ederek niteliksiz işçilerle üretimin verimliliği üzerinde yapılanmıştır. Endüstriyel kapitalizmin üretim sürecinde Fordizm ilkeleri büyük etki yaratmış, çoğu ülke tarafından bizzat uygulanarak üretim kapasitesini arttırmıştır.

Kitle üretim en basit tanımıyla; işlerin küçük parçalara ayrılarak büyük miktarda üretimin yapılmasıdır.  Fordizm’in öne çıkan özellikleri;

  • Üretimin standartlaştırılması
  • Üretimde merkezi örgütlenme
  • Taylorist yönetim anlayışı
  • Vasıfsız işçilerin büyük işletmelerde yoğunlaşarak çoğalması
  • Teknoloji ve otomasyon ile kitlesel üretim
  • Üretim bandı
  • Üretimin kolayca denetlenmesi ve kontrol altında tutulması