Bir şirketin borcunun “fazla” olup olmadığını tek başına borcun TL tutarına bakarak anlamak mümkün değildir. Borcu, şirketin geliri, kârı, nakit akışı ve varlıklarıyla karşılaştırmak gerekir.
1. Borç / özkaynak oranına bakın
Borç / Özkaynak = Toplam borç ÷ Özkaynak
Örneğin:
- Toplam borç: 10 milyon TL
- Özkaynak: 5 milyon TL
Oran:
10 ÷ 5 = 2
Yani şirketin her 1 TL özkaynağına karşılık 2 TL borcu vardır.
Bu oran tek başına “şirket batacak” anlamına gelmez; sektör ve iş modeline göre değerlendirilmelidir.
2. Borcu kâra göre değerlendirin
Önemli göstergelerden biri Net Borç / FAVÖK oranıdır.
Basitleştirilmiş olarak:
Net borç = Finansal borçlar − Nakit
Örneğin:
- Finansal borç: 20 milyon TL
- Nakit: 5 milyon TL
- FAVÖK: 5 milyon TL
Net borç:
20 − 5 = 15 milyon TL
Net Borç/FAVÖK:
15 ÷ 5 = 3
Bu oran yükseldikçe şirketin borcunu faaliyetlerinden elde ettiği kazançla ödeme yükü genellikle artar. Ancak “iyi oran” sektör ve şirketin istikrarlı nakit üretimine göre değişir.
3. Faizleri rahat ödeyebiliyor mu?
Şirketin borcu kadar faiz ödeme kapasitesi de önemlidir.
Örneğin şirket yılda 10 milyon TL faaliyet kârı yaratıyor ve faiz gideri 2 milyon TL ise durum farklıdır; faaliyet kârı 3 milyon TL iken faiz 5 milyon TL ise risk çok daha yüksektir.
Bu nedenle faiz karşılama oranı gibi göstergeler incelenebilir.
4. Borcun vadesine bakın
10 milyon TL borcun:
- 9 milyon TL’si 5 yıl vadeli ise başka,
- 9 milyon TL’si önümüzdeki 6 ayda ödenecekse başka
bir risk söz konusudur.
Özellikle kısa vadeli borçların yüksek olması, şirketin yakın dönemde ciddi nakit ihtiyacı yaşayabileceğini gösterebilir.
5. Nakit akışını kontrol edin
Şirket kârlı olabilir ama borç ödemeleri için yeterli nakit üretemiyorsa risk vardır.
Şunlara birlikte bakın:
Faaliyetlerden gelen nakit → faiz ödemeleri → borç anapara ödemeleri
Şirket operasyonlarından düzenli nakit üretemiyor ve sürekli yeni borçla eski borcu kapatıyorsa bu ciddi bir uyarıdır.
🚩 Dikkat edilmesi gereken işaretler
- Borç sürekli artıyor.
- Faiz giderleri hızla yükseliyor.
- Kısa vadeli borçlar yüksek.
- Nakit azalırken borç artıyor.
- Faaliyetlerden negatif nakit akışı oluşuyor.
- Şirket eski borcu yeni borçla kapatıyor.
- Alacaklar ve stoklar satışlardan çok daha hızlı büyüyor.
Kısacası: “Borcu kaç TL?” yerine “Borcu ne kadar, buna karşılık ne kadar nakit ve özkaynak var, ne kadar kâr/nakit üretiyor ve borç ne zaman ödenecek?” sorularını birlikte değerlendirin. Bir şirketin borcu ancak ödeme kapasitesine göre gerçekten fazla veya yönetilebilir olarak nitelendirilebilir.