Yazar: Dudu Çal

Bebeklerde topuk kanı (topuk testi) ile genellikle şu hastalıklara bakılır:

1. Fenilketonüri (PKU): Genetik bir metabolizma hastalığı olup, fenilalanin adlı bir aminoasidin birikmesine neden olur.
2. Hipotiroidizm: Tiroid bezinin yeterince hormon üretmemesi durumu.
3. Kistik Fibrozis: Akciğerler ve sindirim sisteminde mukus birikimi ile karakterize genetik bir hastalık.
4. Biyotinidaz Eksikliği: Biyotin (vitamin H) eksikliği ile ilgili bir hastalık.
5. Adrenoleukodistrofi: Yağ asidi metabolizmasını etkileyen genetik bir hastalık.
6. Galaktozemi: Galaktoz adlı bir şekerin düzgün şekilde metabolize edilmemesi durumu.

Bu testler, genellikle doğumdan sonraki ilk birkaç gün içinde yapılır ve erken teşhis için önemlidir.

Pesah, Yahudi geleneklerinde önemli bir bayramdır ve “Fısıh” olarak da bilinir. Pesah, Mısır’dan Çıkış’ı (Exodus) anmak için kutlanır; bu, İsrailoğulları’nın Mısır’daki kölelikten kurtulup özgürlüğe kavuşmalarının hikayesidir. Bayram sırasında, mayasız ekmek (matzah) yenir ve Mısır’dan Çıkış’la ilgili hikayeler anlatılır. Pesah, genellikle Mart sonu veya Nisan başında, 8 gün süren bir dönemde kutlanır.

“Muhteşem Dörtlü,” Türkiye’de 1980’lerde ve 1990’larda popüler olan bir dört kişilik futbolcu grubuna verilen isimdir. Bu dört futbolcu, Galatasaray’ın efsanevi oyuncuları olan Hagi, Tanju Çolak, Metin Oktay ve Fatih Terim’dir. Bu isimler, Galatasaray’ın tarihindeki en başarılı dönemlerden birine damgasını vurmuşlardır. Özellikle bu oyuncular, Galatasaray’ın 1996-1997 sezonunda Süper Lig şampiyonluğu yaşamasında ve 1999’daki UEFA Kupası zaferinde önemli roller oynamışlardır.

Hayır, alkalin piller şarj edilemez. Alkalin piller tek kullanımlıktır ve şarj edildiklerinde patlama veya sızıntı riski taşırlar. Şarj edilebilir bataryalar kullanmak istiyorsanız, nikel-metal hidrit (NiMH) veya lityum-iyon gibi özel olarak şarj edilebilen piller tercih etmelisiniz.

Yabani bitkiler, doğada kendiliğinden yetişen ve insan eliyle ekilip dikilmeyen bitkilerdir. Genellikle tarlalarda, ormanlarda, yol kenarlarında ve diğer doğal ortamlarda bulunurlar. Bu bitkilerin bazıları insanlar ve hayvanlar için zararlı olabilirken, bazıları da yenilebilir ve tıbbi amaçlarla kullanılabilir. İşte bazı yaygın yabani bitki isimleri:

Yabani Yenilebilir Bitkiler:

1. Isırgan otu (Urtica dioica)
2. Semizotu (Portulaca oleracea)
3. Ebegümeci (Malva sylvestris)
4. Hindiba (Cichorium intybus)
5. Kuzukulağı (Rumex acetosa)
6. Yabani kuşkonmaz (Asparagus acutifolius)
7. Melandır (Chenopodium album)

Şifalı Yabani Bitkiler:

1. Civanperçemi (Achillea millefolium)
2. Kekik (Thymus vulgaris)
3. Karabaş otu (Lavandula stoechas)
4. Kantaron (Hypericum perforatum)
5. Adaçayı (Salvia officinalis)
6. Nane (Mentha spicata)

Zararlı Yabani Bitkiler:

1. Datura (Datura stramonium)
2. At kestanesi (Aesculus hippocastanum)
3. Çöpleme (Aristolochia clematitis)
4. Baldıran (Conium maculatum)
5. Sütleğen (Euphorbia spp.)

Bu bitkilerin bazıları zehirli olabilir, bu nedenle yabani bitkileri toplarken dikkatli olunmalı ve bitkiyi tanımadan tüketilmemelidir.

EBA (Eğitim Bilişim Ağı) şifresi almak için TC kimlik numaranızı kullanarak aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz:

1. EBA Resmi Web Sitesine Giriş Yapın:
   • EBA Giriş Sayfası adresine gidin.
2. “Şifre Al” veya “Şifremi Unuttum” Seçeneğine Tıklayın:
   • Ana sayfada “EBA Hesabı ile Giriş Yap” butonunun altındaki “Şifre Al” veya “Şifremi Unuttum” seçeneğini tıklayın.
3. Kimlik Bilgilerini Girin:
   • Açılan sayfada TC kimlik numaranızı, doğum tarihinizi ve ekrandaki güvenlik kodunu girin.
4. Telefonunuza Gelen Kodu Girin:
   • Sistemde kayıtlı olan cep telefonunuza bir doğrulama kodu gelecektir. Bu kodu ekrana girin.
5. Yeni Şifre Oluşturun:
   • Doğrulama işlemi tamamlandıktan sonra yeni bir şifre oluşturabilir ve EBA’ya bu şifre ile giriş yapabilirsiniz.

Eğer cep telefonunuz sistemde kayıtlı değilse, okul müdürlüğünüzle iletişime geçip cep telefonunuzun sisteme eklenmesini sağlayabilirsiniz.

Astım tedavisinde kullanılan ilaçlar, semptomları kontrol altına almak ve hastalığın uzun vadeli yönetimini sağlamak için iki ana gruba ayrılır: kontrol edici ilaçlar ve rahatlatıcı (kurtarıcı) ilaçlar.

1. Kontrol Edici İlaçlar (Uzun süreli tedavi)

Bu ilaçlar astım semptomlarını önlemeye yönelik kullanılır ve düzenli olarak alınmaları gerekir. Uzun vadeli astım yönetimini sağlarlar.

• İnhale kortikosteroidler: En yaygın kontrol edici ilaçlardır. Solunum yollarındaki iltihabı azaltırlar. Örnekler: Budesonid, Flutikazon, Beklometazon.
• Uzun etkili beta-agonistler (LABA): Genellikle inhale kortikosteroidlerle birlikte kullanılırlar. Solunum yollarını genişleterek nefes almayı kolaylaştırırlar. Örnekler: Salmeterol, Formoterol.
• Lökotrien modifiye ediciler: Ağız yoluyla alınır ve solunum yollarındaki şişliği ve iltihabı azaltır. Örnekler: Montelukast, Zafirlukast.
• Teofilin: Solunum yollarını genişletmeye yardımcı olur, ancak yan etkileri nedeniyle daha az kullanılır.
• Anti-IgE tedavisi: Alerjiye bağlı astımı olan hastalar için kullanılan biyolojik bir tedavi. Örnek: Omalizumab.

2. Rahatlatıcı (Kurtarıcı) İlaçlar (Kısa süreli tedavi)

Astım krizleri sırasında hızla rahatlama sağlayan ilaçlardır. Bu ilaçlar semptomları hafifletir, ancak astımın altında yatan iltihabı tedavi etmez.

• Kısa etkili beta-agonistler (SABA): En yaygın kullanılan rahatlatıcı ilaçlardır. Solunum yollarını hızlıca genişletirler. Örnekler: Albuterol (Salbutamol), Terbutalin.
• Antikolinerjikler: Solunum yollarındaki kasları gevşeterek astım semptomlarını hafifletir. Örnek: İpratropium bromid.
• Oral veya enjeksiyon kortikosteroidler: Astım krizlerini kontrol altına almak için kısa süreli olarak kullanılırlar. Örnekler: Prednizon, Metilprednizolon.

Diğer Tedavi Seçenekleri:

• Biyolojik tedaviler: Özellikle şiddetli astımda kullanılan yeni nesil tedavilerdir. Örnekler: Mepolizumab, Reslizumab.

Astım tedavisinde kullanılan ilaçların doğru seçimi ve dozu, hastanın astım şiddetine ve bireysel ihtiyaçlarına göre belirlenir.