Kategori: Genel

İlk Türk devletleri, tarih boyunca farklı coğrafyalarda ve farklı kültürel etkileşimlerde bulundukları için birden fazla takvim sistemiyle karşılaşmışlardır.

1. Göktürk Devleti: Göktürk yazıtlarında haftanın günleri ve ayların adlarına dair net bilgiler bulunmamakla birlikte, Türklerin antik dönemlerde gözlemci bir halk olması sebebiyle göksel olayları takip ettiği bilinir. Ancak Göktürklerin kesin bir takvim sistemine dair bilgiler günümüzde net değildir.
2. Uygur Devleti: Uygurlar, Göktürkler’den sonra hüküm süren bir Türk devletidir. Budizm’i benimsemeleriyle birlikte, onlar da Budist kültürün etkisi altına girmişlerdir. Bu dönemde kullanılan takvimin, Budist etkisi altındaki Hint ya da Çin takvimleriyle benzer özellikler taşıdığı düşünülmektedir.
3. İslam’ın Kabulü Sonrası: 10. yüzyıldan itibaren Orta Asya Türk devletlerinin İslam’ı kabul etmesiyle, Hicri takvim kullanılmaya başlanmıştır. Hicri takvim, Ay’ın hareketlerine dayalı bir lunisolar takvimdir.
4. Çin Etkileşimi: Bazı Türk devletleri, özellikle Doğu Türkistan ve civarında, Çin ile etkileşim içerisinde bulundukları için Çin takvimiyle de tanışmışlardır.
5. Mongol İmparatorluğu Etkileşimi: 13. yüzyılda, Moğolların genişlemesiyle birçok Türk halkı ve devleti Moğol yönetimi altına girmiştir. Bu dönemde kullanılan takvimlerde Moğol ve diğer Orta Asya kültürlerinin etkisi görülmüştür.

Özetle, ilk Türk devletleri tarih boyunca coğrafi konumlarına, etkileşimde bulundukları kültürlere ve benimsedikleri dinlere bağlı olarak farklı takvim sistemleriyle karşılaşmış ve bu sistemleri kullanmışlardır.

Türklerin kullandığı ve ay yılına (lunisolar) dayalı olan takvim, Hicri takvimdir. İslam’ın kabulünden sonra Orta Asya’daki Türk devletleri ve sonrasında Osmanlı İmparatorluğu, Hicri takvimi resmi ve dini işlerde kullanmıştır.

Hicri takvim, İslam Peygamberi Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye hicret ettiği tarihi başlangıç kabul eder ve ayın hareketlerine dayalıdır. Bu yüzden Hicri yıl, yaklaşık 354 gün sürer ve bu, Güneş yılına göre yaklaşık 11 gün daha kısadır. Bu farktan dolayı Hicri takvimde aylar ve bayramlar, yıllar içinde mevsimlere göre kaymaktadır.

Ancak belirtmek gerekir ki, günlük hayatta ve tarım gibi mevsimlere bağlı işlerde Güneş yılına dayalı Rumi takvim veya daha sonrasında Miladi takvim kullanılmıştır. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu döneminde Rumi takvim, mali işler ve resmi kayıtlar için kullanılırken, Hicri takvim dini günlerin ve bayramların belirlenmesinde kullanılmıştır.

Hayır, Miladi takvim Türklerin kullandığı ilk takvim değildir. Türk tarihi boyunca farklı coğrafyalarda ve farklı kültürlerle etkileşimde bulunan Türk devletleri ve toplulukları, Miladi takvimi benimsemeden önce başka takvim sistemleriyle de karşılaşmış ve bunları kullanmışlardır.

Türklerin eski tarihlerde hangi takvimi kullandığına dair kesin bilgiler sınırlıdır, ancak Göktürkler ve Uygurlar gibi erken dönem Türk devletlerinin kendi takvim sistemlerine sahip olabileceği düşünülür. Özellikle Uygurların Budizm’i benimsemeleriyle birlikte Hint veya Çin takvimleriyle etkileşimde bulunmuş olabileceği düşünülmektedir.

10. yüzyılda İslam’ın kabulüyle birlikte birçok Türk devleti ve topluluğu Hicri takvimi benimsemiştir. Hicri takvim, Ay’ın hareketlerine dayalı bir lunisolar takvimdir ve İslam kültüründe önemli bir yere sahiptir.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Rumi takvim adında, Güneş yılına dayalı bir takvim kullanılmıştır. Ancak bu takvim, Hicri takvimden farklı olarak mali işler ve resmi kayıtlar için kullanılmıştır.

Miladi takvim, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra resmi takvim olarak benimsenmiştir. 1926’da Türkiye’de kabul edilen kanunla Rumi takvim yerine Miladi takvim kullanılmaya başlanmıştır. Ancak Miladi takvimi benimsemeden önce Türkler, çok daha uzun bir süre boyunca farklı takvim sistemleriyle tanışmış ve bu sistemleri kullanmışlardır.

“Işletme fonksiyonları” terimi, bir işletmenin etkili ve verimli bir şekilde çalışmasını sağlamak için gerekli olan temel faaliyetleri ve görevleri ifade eder. Genellikle işletmelerdeki farklı departmanların ve birimlerin sorumluluk alanlarını da yansıtır. İşletmelerdeki fonksiyonlar arasında belirgin farklar olabilir, ancak genel olarak aşağıdaki temel işletme fonksiyonlarına dikkat edilir:

1. Üretim veya Operasyon Fonksiyonu: İşletmenin ürün veya hizmetlerini üretmek için gerçekleştirdiği faaliyetleri kapsar. Üretim süreçlerinin tasarımı, kaynakların tahsis edilmesi ve üretimin etkin bir şekilde yönetilmesi bu fonksiyonun altındadır.
2. Pazarlama ve Satış Fonksiyonu: İşletmenin ürün ve hizmetlerini pazarda tanıtmak, müşteri ihtiyaçlarını anlamak ve satışları gerçekleştirmek için yürüttüğü faaliyetlerdir.
3. Finans ve Muhasebe Fonksiyonu: İşletmenin finansal kaynaklarını yönettiği, gelir ve giderleri kaydettiği ve finansal raporlama yaptığı fonksiyondur.
4. İnsan Kaynakları Fonksiyonu: İşletmenin çalışanlarını işe almak, eğitmek, değerlendirmek ve motive etmek gibi insan kaynaklarıyla ilgili faaliyetleri kapsar.
5. Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) Fonksiyonu: Yeni ürünlerin veya hizmetlerin geliştirilmesi, mevcut ürünlerin iyileştirilmesi ve inovasyon faaliyetlerini kapsar.
6. Bilgi Teknolojisi (BT) Fonksiyonu: İşletmenin bilgi sistemlerini ve teknolojik altyapısını yönettiği fonksiyondur.
7. Tedarik Zinciri ve Lojistik Fonksiyonu: Mal ve hizmetlerin tedarik edilmesi, depolanması ve son müşteriye ulaştırılması faaliyetlerini kapsar.
8. Halkla İlişkiler ve İletişim Fonksiyonu: İşletmenin halkla, medya ile ilişkilerini ve iç iletişimini yönettiği faaliyetleri kapsar.

Bu fonksiyonlar, işletmenin türüne, büyüklüğüne ve endüstrisine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Ancak yukarıda belirtilenler, birçok işletmenin operasyonlarında ortak olan temel fonksiyonlardır.

Bir işletmenin düzgün ve etkili bir şekilde çalışmasını sağlamak için gerçekleştirdiği temel faaliyetleri ve görevleri tanımlayan işletme fonksiyonları şunlardır:

1. Üretim/Operasyon Fonksiyonu: İşletmenin ürün ve hizmetlerini üretme sürecini yönetir. Bu, hammadde seçiminden ürün tasarımına, üretim sürecine ve kalite kontrolüne kadar bir dizi faaliyeti içerir.
2. Pazarlama Fonksiyonu: Ürün ve hizmetlerin tanıtımı, dağıtımı ve satışını kapsar. Bu fonksiyon, pazar araştırması, reklam, satış ve satış sonrası hizmetleri içerebilir.
3. Finans/Muhasebe Fonksiyonu: İşletmenin mali işlerini yönetir. Bu, bütçe hazırlama, mali raporlama, kârlılık analizi, risk yönetimi ve yatırım kararları gibi faaliyetleri içerir.
4. İnsan Kaynakları Fonksiyonu: İşe alım, eğitim, performans değerlendirmesi, ücretlendirme ve çalışan ilişkileri gibi çalışanlarla ilgili faaliyetleri yönetir.
5. Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) Fonksiyonu: Yeni ürünlerin veya hizmetlerin geliştirilmesi, mevcut ürünlerin ve hizmetlerin iyileştirilmesiyle ilgilenir.
6. Tedarik Zinciri/Lojistik Fonksiyonu: Tedarikçilerden hammadde ve bileşen alımı, depolama, envanter yönetimi ve ürünlerin son tüketiciye ulaştırılması süreçlerini yönetir.
7. Bilgi Teknolojisi (BT) Fonksiyonu: İşletmenin teknolojik ihtiyaçlarını karşılar. Bu, donanım ve yazılım yönetimi, veri analizi ve dijital altyapının bakımını içerebilir.
8. Halkla İlişkiler ve İletişim Fonksiyonu: İşletmenin dış dünya ile ilişkilerini yönetir. Bu, medya ile ilişkiler, olay yönetimi ve kurumsal iletişim stratejilerini içerebilir.

Bu temel fonksiyonlar, işletmenin türüne, sektörüne ve büyüklüğüne bağlı olarak değişiklik gösterebilir, ancak çoğu işletme için temel yapı taşlarıdır.

İşletmelerin yönetim fonksiyonları, işletme yönetimi teorileri ve uygulamaları çerçevesinde tanımlanan temel faaliyetlerdir. Klasik yönetim teorisinde, Henri Fayol tarafından 1916’da tanımlanan beş temel yönetim fonksiyonu bulunmaktadır. Bunlar:

1. Planlama (Planning): İşletmenin gelecekteki faaliyetleri ve hedefleri için bir yol haritası oluşturma sürecidir. Planlama, işletmenin uzun vadeli ve kısa vadeli hedeflerini belirlemeyi, stratejilerini ve taktiklerini oluşturmayı içerir.
2. Örgütleme (Organizing): Kaynakları ve görevleri etkili bir şekilde tahsis ederek işletmenin yapılanmasını sağlama sürecidir. Bu fonksiyon, görevlerin, sorumlulukların ve yetkilerin tanımlanmasını ve organizasyon şemasının oluşturulmasını içerir.
3. Koordinasyon (Commanding/Leading): İşletme içindeki çalışanları yönlendirme ve motive etme sürecidir. Liderlik, motivasyon, iletişim ve takım çalışması gibi unsurları içerir.
4. Kontrol (Controlling): İşletmenin performansını izleme ve değerlendirme sürecidir. Kontrol, belirlenen hedeflere ve standartlara uygun olarak faaliyetlerin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini denetler ve gerektiğinde düzeltici aksiyonları tanımlar.
5. Koordinasyon (Coordinating): İşletme içindeki farklı bölümler, gruplar ve faaliyetler arasında uyumu ve entegrasyonu sağlama sürecidir.

Bu beş fonksiyon, işletmelerin başarılı bir şekilde yönetilmesi için temel kabul edilir. Ancak modern yönetim anlayışında, özellikle bilgi teknolojisinin ve globalleşmenin etkisiyle, bu temel fonksiyonlar daha detaylı ve özelleşmiş alt kategorilere ayrılabilir. Yine de, bu beş fonksiyon işletme yönetiminin temel taşlarını oluşturur.

Epsom tuzu, kimyasal adıyla magnezyum sülfat, birçok farklı alanda kullanılan doğal bir bileşiktir. İşte Epsom tuzunun bazı yaygın kullanımları:

1. Banyo tuzları: Epsom tuzu, banyo yaparken suya eklenerek rahatlama ve detoks etkisi için kullanılır. Kas ağrılarını hafifletmeye yardımcı olabilir.
2. Bitki besini: Bahçede ve saksı bitkileri için bir magnezyum kaynağı olarak kullanılabilir.
3. Ayak banyosu: Ayaktaki şişlikleri indirgemek, ayak mantarını önlemek veya sertleşmiş cildi yumuşatmak için ayak banyosuna Epsom tuzu eklenebilir.
4. Cilt bakımı: Bazı insanlar, ciltteki ölü hücreleri temizlemek için Epsom tuzunu bir peeling maddesi olarak kullanırlar.
5. Kabızlık tedavisi: Epsom tuzu, bazen ağızdan alındığında kabızlık tedavisinde bir laksatif olarak kullanılır. Ancak bu kullanım için doktor tavsiyesi gereklidir.
6. Sivilce ve siyah nokta tedavisi: Epsom tuzu, cildi temizlemek ve sivilcelerle siyah noktaları tedavi etmek için kullanılabilir.
7. Kas ağrılarına karşı: Epsom tuzu kompresleri, kas ağrılarını ve krampını hafifletmek için kullanılabilir.
8. Sulama: Bitkiler için sulama sırasında magnezyum eklemek amacıyla Epsom tuzu suya eklenebilir.
9. Zehirli böcek ısırıklarına ve arı sokmalarına karşı: Epsom tuzu, ısırık veya sokma yerine uygulandığında kaşıntıyı ve iltihabı azaltabilir.
10. Saç temizleyici: Saçlarda biriken ürün kalıntılarını temizlemek için Epsom tuzunu şampuanla karıştırarak kullanabilirsiniz.

Kullandığınız Epsom tuzunun saf olduğundan ve özellikle taksatif olarak kullanırken tıbbi amaçlı olarak onaylandığından emin olun. Ayrıca, Epsom tuzunu ağız yoluyla almadan önce mutlaka bir sağlık profesyoneline danışın.

Epsom tuzu, cilt bakımında çeşitli şekillerde kullanılabilir. İşte Epsom tuzunu cilt bakımında nasıl kullanabileceğiniz hakkında bazı öneriler:

1. Peeling: Epsom tuzu, ölü cilt hücrelerini temizlemek için doğal bir peeling maddesi olarak kullanılabilir. Bunun için bir miktar Epsom tuzunu birkaç damla su veya yağ ile karıştırarak macun kıvamına getirebilir ve cilde nazikçe masaj yaparak uygulayabilirsiniz. Ardından cildi ılık suyla yıkayın.
2. Banyo tuzları: Epsom tuzunu banyo suyuna ekleyerek rahatlatıcı bir etki elde edebilirsiniz. Banyo suyuna 1-2 su bardağı Epsom tuz eklemek, ciltteki toksinleri temizleyebilir ve kasları rahatlatabilir.
3. Ayak banyosu: Ayakları rahatlatmak, ayak mantarını önlemek ve ölü cilt hücrelerini temizlemek için sıcak su dolu bir leğene 1 su bardağı Epsom tuzu ekleyerek ayaklarınızı 15-20 dakika kadar bu suda bekletebilirsiniz.
4. Yüz maskesi: Epsom tuzu, ciltteki sivilceleri ve siyah noktaları tedavi etmek için yüz maskesi olarak da kullanılabilir. Bir miktar Epsom tuzu, bal ve az miktarda su ile karıştırılarak macun kıvamına getirilip yüze uygulanabilir. 15 dakika bekledikten sonra cildi ılık suyla yıkayabilirsiniz.
5. Zehirli böcek ısırıklarına ve arı sokmalarına karşı: Epsom tuzu, ısırık veya sokma yerinde oluşan kaşıntıyı ve iltihabı azaltabilir. Bunun için bir miktar Epsom tuzunu suyla karıştırarak macun kıvamına getirin ve ısırık bölgesine uygulayın.

Epsom tuzu kullanırken dikkat edilmesi gereken hususlar:

• Epsom tuzu kullanmadan önce ciltte herhangi bir reaksiyon olup olmadığını kontrol etmek için küçük bir cilt bölgesinde test yapmalısınız.
• Göz ile temasından kaçının.
• Ciltte aşırı kuruma, tahriş veya diğer istenmeyen reaksiyonları fark ederseniz, kullanmayı bırakın ve suyla iyice yıkayın.

Epsom tuzu kullanmadan önce, özellikle hassas veya problemli bir cilde sahipseniz, bir dermatolog veya cilt bakım uzmanı ile danışmak en iyisidir.

Duşta Epsom tuzunu kullanmanın birkaç yöntemi vardır. İşte bazı öneriler:

1. Eksfoliant (Peeling) Olarak: Epsom tuzunu doğal bir cilt peelingi olarak kullanabilirsiniz. Küçük bir kaba bir miktar Epsom tuzu ve birkaç damla su veya taşıyıcı yağ (örneğin badem yağı veya hindistancevizi yağı) ekleyerek macun kıvamına getirin. Duş alırken bu karışımı vücudunuza hafif masaj yaparak uygulayabilirsiniz. Bu, ölü cilt hücrelerini temizlemeye ve cildinizi yumuşatmaya yardımcı olabilir.
2. Kas Ağrılarına Karşı: Eğer kas ağrılarından şikayetçiyseniz, Epsom tuzunu duşta da kullanabilirsiniz. Epsom tuzu dolu bir bez veya sünger ile ıslak cildinize hafifçe masaj yaparak uygulayabilirsiniz.
3. Duş Sonrası Ayak Banyosu: Duş sonrası ayağınızı rahatlatmak için Epsom tuzuyla ayak banyosu yapabilirsiniz. Bir leğene sıcak su doldurun ve içerisine birkaç yemek kaşığı Epsom tuzu ekleyin. Ayaklarınızı bu suda 10-15 dakika bekletin.
4. Saç Temizleyici: Saçta biriken ürün kalıntılarını temizlemek için Epsom tuzunu şampuanınıza ekleyebilirsiniz. Normal şampuan miktarınıza bir çay kaşığı Epsom tuzu ekleyin, karıştırın ve saçınıza uygulayın. Ardından iyice durulayın.

Epsom tuzu kullanırken dikkat edilmesi gerekenler:

• Epsom tuzu, bazı insanlarda ciltte kuruluğa veya tahrişe neden olabilir. Bu nedenle, vücudunuzda küçük bir alanda deneyerek cilt reaksiyonunu kontrol etmek iyi bir fikirdir.
• Gözlerinizle temasından kaçının.
• Epsom tuzunu direkt olarak cildinize uygularken nazik olun. Çok sert bir şekilde ovuşturmak cildinizi tahriş edebilir.

Daima saf Epsom tuzu kullanmaya özen gösterin ve cilt bakımı için önerilen dozajlarda ve uygulamalarda kalmaya çalışın.

“Kültür” kavramı, genellikle bir topluluğun, toplumun veya insan grubunun ortak değerlerini, inançlarını, dilini, adetlerini, sanatlarını, alışkanlıklarını, normlarını ve diğer sosyal kalıplarını ifade eder. Kültür, bireylerin dünya ile nasıl ilişkilendiklerini ve ona nasıl anlam yüklediklerini belirleyen bir çerçeve olarak düşünülebilir.

Farklı toplumlarda ve farklı zaman dilimlerinde kültürün ne olduğuna dair çeşitli tanımlamalar ve yorumlar bulunmaktadır. Ancak kültürün temelde insanların bir arada yaşarken geliştirdiği, öğrendiği ve sonraki nesillere aktardığı anlamlı örüntüler ve davranışlar bütünü olduğu söylenebilir.

Kültür, aynı zamanda bir topluluğun kimliğini ve karakterini belirleyen bir unsurdur. Bireyler, doğuştan getirdikleri biyolojik özelliklerin yanı sıra, yaşadıkları toplumun kültürü tarafından da şekillendirilirler. Bu nedenle, farklı kültürler arasındaki etkileşimler ve anlaşmazlıklar, toplumlar arasındaki ilişkilerin ve uluslararası politikanın önemli bir yönüdür.

Bazı sosyologlar ve antropologlar, kültürün statik bir olgu olmadığını, sürekli olarak değişim ve evrim içinde olduğunu belirtirler. Kültürler, içsel dinamiklerle ve dışsal etkileşimlerle sürekli olarak değişir ve dönüşür.

Sonuç olarak, kültür; toplumları, grupları ve bireyleri tanımlayan, onlara anlam katan, hayata nasıl yaklaşılacağına dair norm ve değerler bütünüdür. Farklı kültürlerin anlaşılması ve saygı görmesi, küreselleşen dünyamızda barış ve uyumun sürdürülmesi için esastır.

Kültür, birçok disiplinde farklı şekillerde tanımlanmış olmasına rağmen, genel olarak kabul görmüş bazı temel özelliklere sahip bir kavramdır. Kültürü tanımlarken, sosyoloji, antropoloji, psikoloji gibi farklı bilim dallarının perspektifleri dikkate alınabilir.

Kültür, genel anlamıyla şunları içerir:

1. Öğrenilmiş Davranışlar ve Anlamlar: Kültür, bireyin doğuştan getirdiği biyolojik özelliklerle değil, yaşamı boyunca toplumdan öğrendiği bilgilerle şekillenir.
2. Semboller, Normlar ve Değerler: Kültür, bir toplumun değerleri, inançları, normları, dil, semboller, gelenek ve görenekleri ile temsil edilir.
3. Paylaşılmış: Kültür, bir topluluk veya grup tarafından paylaşılan ortak bir özelliktir. Bu, o topluluğun üyeleri arasında benzer davranışları, inançları ve değerleri paylaştıkları anlamına gelir.
4. Adaptif: Kültür, toplulukların çevrelerine ve değişen koşullara uyum sağlamalarına yardımcı olur.
5. Değişkendir: Kültür statik değildir. Zamanla değişir ve evrimleşir. Farklı kültürlerin etkileşimiyle yeni kültürel formlar ortaya çıkabilir.

Antropolog Clifford Geertz, kültürü şöyle tanımlar: “Bir halkın kendine ve başkalarına dünyayı nasıl anlamlandırdığına dair sembolik işaretler bütünü.”

Bu tanımlamaların ötesinde, kültür aynı zamanda bir topluluğun tarihsel belleği, yaşam tarzı, sanatsal ifadeleri ve hatta maddi olmayan mirası olarak da düşünülebilir. Her ne kadar genel kabul görmüş tek bir tanımı olmasa da, kültürün insanların düşünce, davranış ve etkileşimlerini şekillendiren temel bir unsur olduğu konusunda geniş bir uzlaşı vardır.

Kültür, belirli bir topluluğun ya da toplumun yaşam biçimini, değerlerini, inançlarını, alışkanlıklarını, dilini, sanatlarını, düşünce tarzını ve diğer öğrendiği davranış modellerini ifade eder. Bu öğrenilmiş davranışlar ve düşünce sistemleri, bireylerin doğuştan getirmediği, ancak yaşamları süresince toplumlarından edindikleri bilgilerle şekillenir.

Kültürün temel özellikleri şunlardır:

1. Öğrenilmiştir: Kültür, bireyin doğuştan sahip olduğu bir şey değildir; birey, toplumundan kültürel değerleri, normları ve davranışları öğrenir.
2. Sembolik: Kültür, sembollerle doludur. Bu semboller, dil, işaretler, nesneler veya hareketler şeklinde olabilir ve bu sembollerle bireyler arasında anlam paylaşımı gerçekleşir.
3. Paylaşılan: Kültür, bir grup, topluluk veya toplum tarafından paylaşılan özelliklerdir. Bu, o topluluğun üyelerinin benzer inançları, değerleri ve normları paylaştığı anlamına gelir.
4. Değişkendir: Kültür dinamiktir ve zamanla değişebilir. Toplumların maruz kaldığı iç ve dış etkenlere bağlı olarak kültürel öğeler değişebilir, evrilebilir ya da yeni öğeler eklenip eski öğeler unutulabilir.
5. Entegratiftir: Kültürün farklı öğeleri birbiriyle ilişkilidir. Örneğin, bir toplumun değerleri, onun sanatsal ifadelerini, geleneklerini ve diğer kültürel öğelerini etkileyebilir.
6. Adaptif: Kültür, toplulukların değişen çevre koşullarına uyum sağlamasına yardımcı olur. Örneğin, bir toplumun iklim değişikliğine tepkisi, o toplumun kültürel öğelerine bağlı olarak farklılık gösterebilir.
7. Normatif: Kültür, bireylere toplumun beklentilerini, kabul edilebilir davranışları ve tabu sayılanları belirten bir dizi norm ve kural sunar.

Bu özellikler, kültürün sadece bireylerin ve toplumların düşünce ve davranışlarını nasıl şekillendirdiğini değil, aynı zamanda onların karşılıklı etkileşimlerini ve çevreleriyle olan ilişkilerini nasıl yönlendirdiğini de gösterir.